(Toplumsal İlişkiler 3031)
وَاِذَا قٖيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَٓا اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَٓا اَلْفَيْنَا عَلَيْهِ اٰبَٓاءَنَاۜ اَوَلَوْ كَانَ اٰبَٓاؤُ۬هُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْـًٔا وَلَا يَهْتَدُونَ
“Ne zaman o kimselere (gerici, gelenekçi ve taklitçi cahillere: “Gelin) Allah’ın indirdiğine (akli ve nakli delillere, insani ve İslami değerlere) uyun” denilse, onlar: “Hayır, biz atalarımızı izinde ve üzerinde bulduğumuz şeye (yerleşik geleneklere ve geçmişten kalan göreneklere) uyarız” derler. (Peki) Ya ataları (ve örnek aldıkları eski toplulukları ve tarihi tabuları); akılları gerçeğe ermeyen ve doğru istikameti de bulup bilemeyen kimseler idiyse? (Hâlâ mı körü körüne onların peşinden gidecek ve köhnemiş bir geçmiş hevesiyle,gerçeklere direnecekler?)”(Bakara/170)
“Bizi yaralayan şey olaylar değil,olaylar hakkındaki yargılarımızdır” der, Epiktetos. Aslında fiziksel körlük değildir çoğu zaman yaşadıklarımız, yargısal körlüktür. Çoğu kişi bunun farkına bile varmaz. Kör inadında direnir durur.
Jose Saramago’nun; “körlüğün en tehlikeli hali, kendi bakış açını tek gerçeklik sanmaktır” sözüne bu perspektiften bakmak daha doğru olacaktır. Ön yargılarımızdır bizi yiyip tüketen, içten içe kemiren.
Ön yargı, bir kişi ya da olaya ilişkin yeterli bir bilgi edinmeden, önceden, peşin bir karara varmış olma durumudur.
Yine kime ait olduğunu tespit edemediğim, bir sosyal medya paylaşımında; “ellerim çiçek kokuyor diye, beni çiçek koparmakla suçladılar. Fakat hiç kimse, çiçek dikmiş olabileceğimi düşünmedi” denmesi, insanın her şeye olumsuz yönden bakışına, çok güzel bir örnektir.
Ön yargı sinsi bir adaletsizlik biçimidir. Doğru söze can kurban. Atomu parçalayan insan, maalesef ön yargılarını, hiçbir zaman parçalayamamıştır. Şeytan da zaten ön yargılarda gizli.
Adamın adı çıkacağına canı çıksın, dereyi görmeden paçayı sıvama gibi atasözlerimiz hep ön yargıyı çağrıştırır bize. Ön yargıyla hareket edilmemesi gerektiğinin anlatımıdır kısaca.
Ön yargı, sanki hayata kirli bir camdan bakıp, her şeyi kirli bilmek gibi bir şeydir. Bütün sıkıntıların başı da, ön yargılı bir bakış açışıyla bakmaktır.
Ön yargılı bakmak, adil olmanın önünde de en büyük engeldir. Çok tehlikeli oluşu sinsiliğinden gelmektedir. Bu yüzden bilmeden, anlamadan, araştırmadan, size gelen tüm haberlerin doğruluğunu teyit etmeden, sakın, siz siz olun, karar vermeyin. Zira körlüğün en tehlikeli hali, insanın kendi bakış açısını tek doğru sanmasıdır.
Şemsettin ÖZKAN
26.04.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-suskunduvar.com