(Toplumsal İlişkiler 3219)
وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدٖينَةِ امْرَاَتُ الْعَزٖيزِ تُرَاوِدُ فَتٰيهَا عَنْ نَفْسِهٖ قَدْ شَغَفَهَا حُباًّ اِنَّا لَنَرٰيهَا فٖي ضَلَالٍ مُبٖينٍ
“Şehirde olayı duyan bir takım kadınlar birbirleriyle: “Azizin karısı, genç kölesinin gönlünü çelmeye kalkmış, kölesine olan aşkı yüreğinin derinliğine işlemiş; doğrusu biz onu açık bir sapıklık içinde görüyoruz” diye dedikodu yapıyorlardı.” (Yusuf/30)
Nazan Bekiroğlu’nun; “Züleyha Yusuf’a bir mektup yazmaya başlayınca: Yusuf diye başladı, Yusuf diye bitirdi. Gördü ki hitaptan öteye geçemedi. Anladı ki aşkın namesinde ser-nameden öte kelam yok. Ve Züleyha’nın lügatinde Yusuf’tan öte sözcük yok” sözlerine şimdi nereden bakmalı?
Nazan Bekiroğlu’nun Yusuf ile Züleyha romanında geçen bu edebi ifade, Kur’an-ı Kerim’de Yusuf Suresi’nde anlatılan Züleyha’nın (Aziz’in karısının) Yusuf’a duyduğu ve dilini, aklını, kalbini kuşatan derin aşk halinin tasavvufi ve edebi bir yansımasıdır. Doğrudan bu cümlelerin yer aldığı bir ayet yoksa da, bu manayı doğrudan merkeze alan ve Züleyha’nın aşkının kalbini nasıl fethettiğini anlatan temel ayetler şunlardır:
İlgili Ayetler ve Anlamları
- Yusuf Suresi, 30. Ayet (Aşkın Kalbe İşlemesi):
- “Şehirdeki bazı kadınlar, ‘Aziz’in karısı, hizmetindeki genç ile birlikte olmak istiyormuş; (Yûsuf’un) sevdası kalbine işlemiş! Biz onu gerçekten açık bir sapkınlık içinde görüyoruz’ dediler.”
- Züleyha’nın Yusuf’a olan aşkının (şegaf – sevdanın kalbin zarlarını ve merkezini kuşatması) dışarıdan Mısır kadınları tarafından fark edildiğini ve diline döküldüğünü belirten bu ayet, “lügatinde Yusuf’tan öte sözcük kalmamasını” en net açıklayan ifadedir.
- Yusuf Suresi, 31. Ayet (Yusuf’un Görünmesi ve Şaşkınlık):
- “…(Yûsuf’a), ‘Karşılarına çık!’ dedi. Kadınlar Yûsuf’u görünce güzelliği karşısında şaşırıp kaldılar. Bu yüzden ellerini kestiler…”
- Züleyha’nın, kınayan kadınlara Yusuf’u göstererek “İşte beni kınadığınız yâr budur” diyerek haklılığını ve lügatindeki tek kelimenin neden Yusuf olduğunu adeta ispatladığı anı anlatır.
- Yusuf Suresi, 51. Ayet (Züleyha’nın İtirafı):
- “(Aziz’in karısı) dedi ki: ‘Şimdi gerçeğe aykırı olarak nefis müdafaası tescil edildi; evet, ben onun nefsinden meram almıştım (ona sahip olmak istemiştim). Şüphesiz o, doğrulardandır.'”
- Züleyha’nın her şeyi göze alarak aşkını ve Yusuf’un suçsuzluğunu tüm topluluk karşısında açıkça ikrar ettiği, başka hiçbir şey söylemediği/söyleyemediği saf aşka dönüşen teslimiyet anıdır.
Bu söz, gerçek aşkın ve ilahi bağlanmanın kelimeleri tükettiğini anlatan edebi bir ifadedir. Züleyha’nın Yusuf’a duyduğu büyük aşk, başka hiçbir söze, açıklamaya ya da cümleye ihtiyaç bırakmayacak kadar kalbini kaplamıştır.
Aşkın ve Dilin Tükendiği Nokta
- Hitaptan Öteye Geçememek: Züleyha mektuba başlarken meramını anlatmak ister. Ancak kağıda sadece sevgilisinin adını yazar. Çünkü o ismi anmak, söylenebilecek her şeyi zaten kapsar.
- Ser-nâmeden Öte Kelam Yok: “Ser-nâme” mektubun başlığı, giriş satırı ve ilk adı demektir. Aşk mektubunun en başında, yani hitap kısmında söylenen o ilk ve tek isim, tüm mektubun ta kendisi olur. Girişten öteye başka bir cümle kurmaya gerek kalmaz.
- Yusuf’tan Öte Sözcük Yok: Züleyha’nın zihni, kalbi ve bütün lügatı artık sadece Yusuf kelimesinden ibarettir. Dil başka bir ses vermez, dünya başka bir anlama gelmez; her şey o tek bir isimle başlar ve biter.
Şemsettin ÖZKAN
31.10.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı