(Toplumsal İlişkiler 3078)
“1, 2, 3, 4, 5, 6. De ki: İnsanların kalplerine vesvese sokan, (insan Allah’ı andığında) pusuya çekilen cin ve insan şeytanının şerrinden insanların Rabbine, insanların Melikine (mutlak sahip ve hakimine) insanların İlâhına sığınırım!”
Şems-i Tebrizi’nin; “Allah’ı hissetmek istiyorsanız doğaya, şeytanı görmek istiyorsanız insanlara, melekleri görmek istiyorsanız, hayvanlara bakın” sözünde dikkat çeken teşbih şeytanı görmek isteyenlerin şeytana bakmasını söylemesidir.
Neden peki? İnsanı görmek niye şeytanı görmekle bir tutuluyor? Çünkü insanda şeytan gibi hareket etme temayülü var. büyüklendi mi şeytan gibi büyüklenir. Her şeyi bildiğini sanır lakin daha çok mesafe kat etmesi gerekir. Aklını kötüye kullanır. Her türlü pisliği yapma yeteneğine sahip. Şeytan gibi kendini hocaların hocası sanır. Cin şeytanlarıyla birlikte insan şeytanları da yaptıklarından sorumludur. Aşağıların en aşağısı denilen varlık insan şeytanlarıdır. İradesini kötüye kullanmaya pek heveslidir. Hırslıdır ve çok nankördür. Daha say say insanı şeytan kılığına sokan bir sürü vasıf sayılabilir.
Doğadaki güzellikleri seyretmek, kainatı seyre dalmak, bize yüce Yaratıcıyı hatırlatır. Aklımızı kullanmamızı sağlar. Doğada gözlemlediğimiz olaylar ne, neden, niçin, nasıl, nerede ve kim gibi 5N 1K sorularının cevabını bulmamıza yardımcı olur. Böylece aşağıda geçen ayetlerde olduğu gibi Hz. İbrahim Peygamber gibi doğadan ilham alarak Rabbimizi kolayca bulmamızı sağlar.
Hz. İbrahim’in Allah’ı arayışı ve tevhid inancına ulaşma süreci Kur’an-ı Kerim’de Enam Suresi 76-79. ayetlerde anlatılır. Yıldız, ay ve güneşi gözlemleyip onların batması üzerine “batanları sevmem” diyerek, nihayetinde yaratıcıyı göklerin ve yerin sahibi olarak bulan İbrahim’in (a.s.) bu kıssası, tevhidin akli delilini temsil eder. Şu ayetler insanın doğada Allah’ın varlığını ve birliğini çok kolay bulduğunu gösterir:
“Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün ardı ardına geliş deveranında (Dünya’nın kendisinin ve Güneş’in etrafında dolaşmasında) temiz akıl sahipleri için gerçekten ayetler vardır.” (Al-i İmran/190)
“(Aklı ve basireti olanlar ki) Onlar ayakta iken, otururken ve yanları üzere yatarken (devamlı) Allah’ı hatırlar (O’nu zikreder ve O’na yalvarırlar), göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde (dikkat ve ibretle) düşünür (eşyanın hikmet ve hakikatini anlamak üzere ilmi ve fikri araştırma yaparlar) ve “Rabbimiz, Sen (bütün) bunları hâşâ (gayesiz ve hikmetsiz) boş yere ve bâtıl sebeplerle yaratmadın (ve asla başıboş bırakmadın), Sen (böyle yersiz ve yararsız iş yapmaktan) Yücesin. Bizi ateşin azabından koru” (diye yalvarırlar).” (Al-i İmran/191)
Melekleri görmek isteyenlerin hayvanlara bakması da ilginç değil mi? Hayvanlar kendilerine akıl irade verilmeyen sadece sevk-i tabi dediğimiz bir özellik verilen varlıklardır. İnsan hizmet için yeryüzüne yayılmış can taşıyanlardır. Günahsız, sorumluluk taşımayan kıyamet günü de hesaba çekilmeyecek canlılardır. Her birinin kendine özgü faydaları var.
Ebu Hüreyre’den (r.a) rivayet edilen bir hadiste şöyle buyurur sevgili Peygamberimiz; “Horozların öttüğünü işittiğiniz vakit, Allah’tan lütuf ve ikramını talep edin. Zira onlar bir melek görmüştür. Merkebin anırmasını işittiğiniz zaman şeytandan Allah’a sığının. Çünkü o da bir şeytan görmüştür.” [Buharî, Bed’ü’lhalk 15; Müslim, Zikr 82, (2729); Ebu Davud, Edeb 115, (5102); Tirmizî, Da’avat 58, (3455).]
Yine Hz. Cabir’den (r.a) rivayet edilen bir hadiste de Peygamber (s.a.v) şöyle buyururlar: “Geceleyin köpeklerin havlamasını ve merkeplerin anırmasını işittiğiniz zaman, şeytandan Allah’a sığının. Çünkü onlar sizlerin görmediklerinizi görürler.” (Ebu Davud, Edeb, 105-106, no: 5103)
Görüldüğü gibi hayvanlar sezgileriyle çok önceden erken uyarı sistemi gibi çalışarak bizlere hizmet sunarlar. Hisleri bize göre çok daha fazla gelişmiştir. Bu yönleriyle bize adeta melekleri andırırlar. Ama nurdan yaratılan melek değiller tabi ki.
Şemsettin ÖZKAN
12.06.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-yenisafak.com
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-sorularlaislamiyet.com