(Toplumsal İlişkiler 3221)
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثٖيراً مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا اُو۬لٰٓئِكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ اُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ
“Andolsun biz, özgürce seçme hakkına sahip cin ve insan neslinin hak dine itibar etmeyen çoğunu, sonuçta cehennemi boylayacaklarını bile bile yaratıp çoğalttık. Onların akılları ve kalpleri var. Onları, hakkı ve hayrı anlamakta kullanmıyorlar. Onların gözleri var. Onları, Allah’ın birliğinin, kudretinin, düzeninin delillerini görmekte kullanmıyorlar. Onların kulakları var. Onları Allah’ın kitabını, peygamberinin tebliğini, öğütlerini duymakta kullanmıyorlar İşte onlar duyu organlarında insanlara mahsus mânâ ve anlayış bulunmayan hayvanlar gibidir. Belki hayvanlardan daha başıboş, daha şaşkın, daha başıbozuk, daha çok helâke maruzdurlar. Onlar, işte onlar büsbütün gaflet içindedirler.” (Araf/179)
Lübnan asıllı Amerikalı ressam şair ve filozof Halil Cibran (1883- 1931); “ne gariptir ki toplum olarak aklı yavaş olana değil de ayağı yavaş olana; yüreği kör olana değil de gözü kör olana acırız” sözüyle, insanın ilginç bir özelliğine değinir.
Halil Cibran’ın insanlığın dış görünüşe odaklanıp içsel ve manevi yozlaşmayı fark edemeyişini eleştiren bu sözü, Kur’an-ı Kerim’de kalbi ve aklı işlevsiz hale getiren manevi körlüğü ele alan pek çok ayetle birebir örtüşmektedir.
Kalp ve Akıl Körlüğü ile İlgili Ayetler
- Hac Suresi, 46. Ayet: “Yeryüzünde gezmediler mi ki, kendileriyle düşünebilecekleri kalpleri ve işitebilecekleri kulakları olsun? Doğrusu gözler kör olmaz, lakin göğüslerdeki kalpler kör olur.”
- A’râf Suresi, 179. Ayet: “Andolsun ki cehennem için de birçok cin ve insan yarattık. Onların kalpleri vardır ama bunlarla anlamazlar; gözleri vardır ama bunlarla görmezler; kulakları vardır ama bunlarla işitmezler. İşte onlar hayvanlar gibidir, hatta daha da şaşkındırlar. İşte asıl gafiller onlardır.”
- Bakara Suresi, 171. Ayet: “İnkâr edenleri çağıranın durumu, sadece bağırıp çağırmadan başka bir şey duymayan hayvanlara seslenen gibidir. Onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler; çünkü onlar anlamazlar.”
- Muhammed Suresi, 24. Ayet: “Onlar Kur’an’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalplerin üzerinde kilitler mi var?”
- Kalp Körlüğünün Anlamı
- Manevi Algısızlık: Ayetlerde geçen “göğüsteki kalplerin körleşmesi”, insanın hakkı, adaleti ve gerçeği idrak etme yeteneğini kaybetmesini ifade eder [Hac Suresi, 46].
- Dış Görünüşe Aldanma: İnsanlar fiziksel kusurları kolayca fark edip merhamet gösterirken, idrakten yoksun ve vicdansız bir kalple yaşamanın yarattığı büyük ruhsal yıkımı görmezden gelirler.
Bu söz insanların fiziksel ve dışsal kusurları hemen fark edip onlara üzüldüğünü, fakat ruhsal, ahlaki ve zihinsel noksanlıkları görmezden gelerek bunları normal karşıladığını eleştiren derin bir eleştiridir.
Görünene Değer Veren Toplum
- Ayağı yavaş olan (fiziksel engelli): Yürümekte zorlanan biri herkesin gözü önündedir. Toplum bu durumu hemen fark eder, yardım etmeye çalışır veya acır.
- Gözü kör olan (görme engelli): Görme yetisini yitirmiş bireyin durumu somuttur. Herkes bu eksikliğin zorluğunu anında hisseder ve merhamet duyar.
- Fark Edilmeyen ve Affedilen Gerçek Yoksulluk
- Aklı yavaş olan (anlama, kavrama ve düşünme becerisi zayıf olan): Saf ya da zihinsel olarak çabuk kavrayamayan insanlar genellikle toplum tarafından hor görülür, alaya alınır veya dışlanır; onlara merhametle yaklaşılmaz, aksine bir kusur veya suç gibi yük yüklenir.
- Yüreği kör olan (vicdansız, sevgisiz ve merhametsiz olan): Asıl tehlikeli ve acınası durum budur. Kalbi kararmış, başkalarının acısına duyarsız ve kötülük barındıran insanlar aramızda rahatça dolaşır. Toplum bu ruhsal körlüğü fiziksel körlük gibi cezalandırmaz veya ona acıma duymaz; hatta bazen bu kötü kalpliliği kurnazlık sanarak ödüllendirir.
- 1978 Konya mahreçli “AÇ İNSANLAR” adlı şiirimde bu durumu şöyle anlatmışız: İnsan vardır midesi boştur karnı açtır, İnsan vardır kalbi açtır insanlığa muhtaçtır. Her ikisine de acımak gerekir ama Ben karnı açlardan çok kalbi açlara acırım.
Şemsettin ÖZKAN
GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-Al Bakışı