(Toplumsal İlişkiler 3224)
قُلْ اِنَّ الْمَوْتَ الَّذٖي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَاِنَّهُ مُلَاقٖيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ اِلٰى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
“De ki: “Elbette sizin kendisinden kaçtığınız ölüm (ve Azrail bir gün), sizinle mutlaka karşılaşıp (eceliniz) erişecektir. Sonra gaybı (görülmeyen gizli durumları) da, şahit olunan (görünüp yaşanan olayları) da (hepsini ve her şeyi) bilen (Allah)a döndürüleceksiniz; O da size yaptıklarınızı haber verecek (hesabınızı görecek)tir.” (Cuma/8)
Kavuşmak ölümün provasıdır derler aslında. Muhsin Macit der ki; “hepimiz acemisiyiz ölümün provası yok.”Bu söz, insanın ölüm karşısındaki acizliğini, hazırlıksız yakalanışını ve bu tecrübenin sadece bir kez yaşanıp geri dönüşünün olmadığını anlatır. Kur’an-ı Kerim’de ölümün ani gelişi, provasının olmaması ve geri dönüşsüzlüğü vurgulayan pek çok ayet bulunur.
Ölümün Kesinliği ve Provasının Olmayışı (Geri Dönüşsüzlük)
- Âl-i İmrân Suresi, 185. Ayet: “Her canlı ölümü tadacaktır. Verdiklerinizin karşılığı size ancak kıyamet günü eksiksiz olarak verilecektir. Kim cehennemden uzaklaştırılıp cennete sokulursa, gerçekten kurtuluşa ermiştir. Dünya hayatı, aldatıcı zevkten başka bir şey değildir.”
- Müminûn Suresi, 99-100. Ayetler: “Nihayet onlardan birine ölüm gelip çattığında, ‘Rabbim! Beni dünyaya geri gönder ki, terk ettiğim dünyada salih bir amel işleyeyim’ der. Hayır! O, sadece kendi söylediği (boş bir) laftır. Arkalarında, tekrar diriltilecekleri güne kadar (aşamayacakları) bir berzah (engel) vardır.”
- Ölümün Ani Gelişi ve Hazırlıksız Yakalanma Hali
- Lokman Suresi, 34. Ayet: “Hiç kimse yarın ne kazanacağını bilemez ve hiç kimse nerede öleceğini bilemez. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, her şeyden haberdar olandır.”
- Münâfikûn Suresi, 10. Ayet: “Herhangi birinize ölüm gelip de, ‘Rabbim! Beni yakın bir süreye kadar geciktirsen de sadaka verip iyilerden olsam!’ demeden önce, size rızık olarak verdiğimiz şeylerden Allah yolunda harcayın.”
- Cuma Suresi, 8. Ayet: “De ki: ‘Şüphesiz sizin kendisinden kaçtığınız ölüm, kesinlikle karşınıza çıkacaktır. Sonra görüleni ve görülmeyeni bilen Allah’a döndürüleceksiniz de O size yaptıklarınızı haber verecektir.'”
“Hepimiz acemisiyiz ölümün, provası yok” sözü, insanın hayattaki en kesin ve mutlak gerçek olan ölüm karşısındaki çaresizliğini, hazırlıksızlığını ve tecrübesizliğini ifade eder. Hayatta karşılaşılan pek çok zorluğun bir ön provası, tecrübesi veya bir benzeri yaşanabilirken; ölüm sadece bir kez ve ilk defa deneyimlenen bir sondur.
Sözün Derin Anlamı ve Boyutları
- Acemilik (Tecrübesizlik): İnsan hayatı boyunca yürümeyi, konuşmayı, sevmeyi, kaybetmeyi veya iş yapmayı zamanla öğrenir, tecrübe kazanır. Ancak kimse daha önce ölmediği veya ölüm anını deneyimlemediği için bu konuda daima acemi, yani bilgisi ve deneyimi sıfır noktasındadır.
- Provasının Olmayışı: Tiyatroda veya hayattaki büyük sınavlarda hataları düzeltmek, bir sonraki sefere daha iyi hazırlanmak için prova yapma imkanı vardır. Ölüm ise geri dönüşü olmayan, ikinci bir şansı veya denemesi bulunmayan mutlak bir gerçektir.
- Çaresizlik ve Şaşkınlık: İster yaşlı ister genç olsun, insan ölümle ilk kez yüzleştiğinde hep o ilk günkü şaşkınlığı ve hazırlıksızlığı yaşar. Ne kadar teorik olarak düşünülürse düşünülsün, o an geldiğinde herkes hayatında ilk defa bu tecrübeyi yaşamanın sarsıntısını hisseder.
Şemsettin ÖZKAN
05.11.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-Al Bakışı