(Toplumsal İlişkiler 3223)
وَمِنْ اٰيَاتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجاً لِتَسْكُـنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ فٖي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
“O’nun (Allah’ın) ayetlerinden (vahdet ve rahmet alâmetlerinden) birisi de, kendileriyle huzura kavuşmanız (ve kaynaşmanız) için, size kendi cinsinizden eşler yaratması ve aranıza karşılıklı mesuliyetli muhabbet ve merhamet koymasıdır. Şüphesiz bunlar düşünen bir topluluk için (ne büyük hikmet ve) ibretler barındırmaktadır.” (Rum/21)
“Ellerini, eşinin ve kızının saçlarından eksik etme oğul. Bil ki, kadınlar açlıktan ölmez, sevgisizlikten ölür.” Hacı Bektaş-ı Veli’ye atfedilen bu söz, doğrudan Kuran-ı Kerim’de yer alan bir ayet değildir; tasavvufi ve ahlaki bir öğüttür. Ancak İslam dininde aile bireylerine, özellikle eşlere ve çocuklara sevgi, şefkat, merhamet ve adaletle yaklaşmayı emreden, bu sözün manevi özünü destekleyen pek çok ayet bulunur.
İlgili ve Manen Destekleyici Ayetler
- Rum Suresi, 21. Ayet: “Kendileriyle huzur bulasınız diye sizin
- için türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi, O’nun delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için elbette ibretler vardır.”
- Eşler arasındaki sevgi ve merhametin ilahi bir bağ olduğuna dikkat çeker.
- Nisa Suresi, 19. Ayet: “…Onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan hoşlanmadıysanız, olabilir ki sizin hoşunuza gitmeyen bir şeyi Allah çok hayırlı kılmıştır.”
- Eşlere karşı şefkatli ve güzel davranmayı emreder.
- Bakara Suresi, 228. Ayet: “…Erkeklerin kadınlar üzerinde hakları olduğu gibi, kadınların da erkeksi hakları vardır…”
- Karşılıklı hak ve nezaket dengesini vurgular.
- Hakikat ve Sevgi Boyutu
- Hacı Bektaş-ı Veli’nin bu sözü, İslam’ın ahlak ve tasavvuf anlayışındaki “gönül yapma” ve “merhamet” prensibiyle birebir örtüşür. Ayetler insana maddi sorumlulukların yanı sıra manevi ilgi ve sevgiyi de bir yükümlülük olarak hatırlatır.
“Ellerini, eşinin ve kızının saçlarından eksik etme oğul. Bil ki, kadınlar açlıktan ölmez, sevgisizlikten ölür” sözü, Kur’an-ı Kerim’de bir ayet olarak yer almaz. Bu ifade, tasavvuf büyüklerinden Hacı Bektaş-ı Veli’ye atfedilen sonradan söylenmiş hikmetli ve edebi bir sözdür.
Kur’an-ı Kerim’deki Benzer Yaklaşımlar ve Ayetler
Sözün doğrudan bir ayet karşılığı olmasa da, İslam ve Kur’an aile içi sevgiye, eşe ve çocuklara şefkatle yaklaşılmasını emreden pek çok ilke barındırır. Bu sözün ruhunu ve manasını destekleyen bazı ayetler şunlardır:
- Eşler Arası Sevgi ve Merhamet (Rum Suresi, 21. Ayet):”O’nun delillerinden biri de, kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için türünüzden eşler yaratması ve aranıza bir sevgi ve merhamet koymasıdır.”
- Bu ayet, evliliğin temelinin sadece maddi geçim değil, sevgi ve merhamet bağı olduğunu vurgular.
- Kadınlarla İyi Geçinme:
- Nisa Suresi,19. Ayet:”Onlarla (kadınlarla) iyi geçinin.”
- Çocuklara ve Aileye Şefkat: Kur’an’da doğrudan fiziksel şefkati ve merhameti emreden genel ahlaki ilkeler (örneğin Bakara Suresi 83 ve En’am Suresi 151. ayetlerde merhamet vurguları) aile bireylerine iyi davranmayı da kapsar.
- Tasavvufi ve Kültürel Arka Plan
- Bu söz Hacı Bektaş-ı Veli’nin insan sevgisini, kadına verilen değeri ve hoşgörüyü özetleyen felsefesinin bir yansımasıdır.
- İslam kültüründe Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de; “en hayırlınız, ailesine en hayırlı olanınızdır” buyurarak eşe ve aileye gösterilen sevgi ile şefkatin önemini belirtmiştir.
Bu derin söz, maddi ihtiyaçlardan ziyade ruhsal ve duygusal şefkatin bir kadının varoluşu için hayati önemini vurgular. Saçlarına dokunmak sevgiyi, sahiplenmeyi ve değeri simgeler; sevgisizlik ise ruhu kurutan manevi bir açlıktır.
Sözün Derin Anlamı
- Şefkat ve Değer Verme: Saç okşamak, bir insana “seni görüyorum, önemsiyorum ve değerlisin” demenin en masum, en sıcak beden dilidir.
- Maddi ve Manevi Denge: Hayatın maddi zorlukları (ekmek, aş, barınma) bir şekilde aşılır veya yokluğuna dayanılır; fakat ruhun gıdası olan sevgi ve iltifat eksildiğinde insan içeriden çürür.
- Kadına Yaklaşım: Kadının evdeki yerinin bir hizmetkâr veya yük taşıyıcı değil, sevgiyle ve nazikçe büyütülüp korunması gereken bir nefestir.
Şemsettin ÖZKAN
04.11.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-Al Bakışı