(Toplumsal İlişkiler 3111)
وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ اِلَّٓا اِيَّاهُ فَلَمَّا نَجّٰيكُمْ اِلَى الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُوراً
“Denizde bir tehlikeyle yüzyüze geldiğinizde Allah’tan başka bütün yardıma çağırdıklarınız kaybolup gider. O sizi kurtarıp karaya çıkardığında ise yüz çevirirsiniz. İnsan oğlu çok nankördür!” (İsra/67)
İnsanoğlunun genlerinde vardır manipülasyon yapmak. Aklı fikri kendi çıkarına yontmak. Bencildir, egoisttir, menfaat, çıkar dedi mi en önde gider. Nankördür bu yönüyle. İyi niyetin bile çok kolay suistimal edilebilir.
Jamaikalı efsane reggae müzik sanatçısı, filozof Bob Marley; (1945-1981) “egoist bir varlıktır insanoğlu, mesela önemsiyorsun, vazgeçemezsin sanıyorlar” derken, meseleyi bu noktaya getirmesi asla tesadüf değildir.
Birini önemsemek, sağlıklı ilişkilerin temeli olsa da, bu duygu kötü niyetli kişiler tarafından manipülasyon aracı olarak kullanılabilir. İnsanların nezaketini, sevgisini veya ilgisini suistimal etme yöntemleri genellikle şunları içerir:
Birini önemsemenin kötüye kullanılma yolları şunlardır:
- Duygusal Manipülasyon ve Suçluluk: Sizi önemseyen biri, duygularınızı kendi çıkarları için kullanabilir. “Beni önemseseydin bunu yapardın” diyerek suçluluk hissi (guilt-tripping) yaratmak en yaygın yöntemdir.
- Sınırların İhlal Edilmesi: Sizin ilginizi ve fedakarlığınızı bir hak olarak görüp, kendi sorumluluklarını size yükleyebilirler. “Hayır” dediğinizde ise sizi bencil olmakla suçlayabilirler.
- İlginin Kötüye Kullanılması (Sömürü): Zamanınızı, enerjinizi veya maddi kaynaklarınızı, karşılığında hiçbir şey vermeden sürekli talep edebilirler. Bu durum, ilginizin suistimal edilmesine neden olur.
- Narsist Yaklaşımlar: Narsist bireyler, karşı tarafın ilgisini ve hayranlığını sadece kendi egolarını beslemek için kullanır, ancak karşılığında empati göstermezler.
- Onay Arayışının Manipülasyonu: Başkalarının ne düşündüğünü çok önemseyen insanlar (alıcı kişiler), manipülatörler tarafından yönlendirilmeye daha açıktır.
- Tutarsızlık ve Kayıtsızlık: Siz yoğun ilgi gösterirken, karşı tarafın umursamaz (apati) davranması, sizin ilginizi bir güç dengesizliği yaratmak için kullanmasıdır.
- Bu tür durumlardan korunmak için kendi ihtiyaçlarınıza odaklanmak, sağlıklı sınırlar koymak ve “hayır” diyebilmek önem taşır. Kötüye Kullanımı Anlama Yolları: Nazik bir insan olduğunuzda, insanlar bunu kötüye kullanıyorsa, bu durumun sizinle değil, onların karakteriyle ilgili olduğunu anlamalısınız. Kendi ihtiyaçlarınızı ihmal edip sürekli başkalarını memnun etmeye çalışıyorsanız bu bir uyarı sinyali olabilir. Kendinizi korumak için:
- Sınırlar koymaktan korkmayın.
- “Hayır” demeyi öğrenin.
- Duygusal enerjinizi harcamadan önce karşı tarafın niyetini değerlendirin.
- Kendi değerinizi başkalarının onayıyla ölçmeyin.
Şemsettin ÖZKAN
15.07.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı