(Toplumsal ilişkiler 3177)
وَمِنْ اٰيَاتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجاً لِتَسْكُـنُٓوا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ فٖي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
“Kendilerinde sükûnet bulup, huzura eresiniz diye, kendi cinsinizden eşler yaratıp, aranızda sevgi, aşk ve merhamet peydah etmesi de, O’nun varlığının, kudretinin ve yeniden diriltmesinin delillerindendir. Bunlarda gelişmeye devam eden, tefekkür-düşünme ağına sahip, faydalı sonuçlar elde edebilen toplumlar için, Allah’ın kudretini, kurduğu düzeni gösteren deliller, birçok dinî ve sosyal konunun çözümüne işaretler vardır.” (Rum/21)
İmam-ı Gazali’nin; “kadının tabiatında meyl ve naz vardır. Erkek akıllı davranırsa huzur bulur; her söze karşılık verirse hayatı dar olur. Kadının nazı süstür, erkeğin tahammülü asalet…” sözü Ferid Farjat’ın; “kadının hayatta en mükemmel enstrüman olduğu ne yazık ki birçok erkeğin nota bilmediği” şeklindeki sözüyle birebir örtüşür. Sadece erkeğin nota bilmemesi değil, kadın da o mükemmel enstrüman oluşunu kullanma istekliliğinden hayli uzak. At var meydan yok, meydan var yiğit yok hesabı. O var bu yok, şu var o yok.
Bu ifadeyi, İslam alimlerinden İmam Gazali’nin eşler arası iletişimi ve ahlakı anlatan hikmetli değerlendirmeleri olarak görmek gerekir. Kur’an-ı Kerim’de doğrudan bu cümleler geçmese de; eşlerin birbirine nasıl davranması gerektiği, tahammül ve hoşgörü konularında öğüt veren ayetler mevcuttur.
Ahlaki tavsiyeler ve ilgili Kur’an ayetleri:
- Eşlerle Güzel Geçinmek: “Onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan hoşlanmazsanız, Allah’ın hakkınızda çok hayırlı kılacağı bir şeyden de hoşlanmamış olabilirsiniz.” (Nisa suresi,19. ayet) Bu ayet, eşler arasında zaman zaman anlaşmazlıklar olsa bile sabırlı ve iyi huylu olmayı emreder.
- Hakem Tayini ve Çözüm: “Eğer karı kocanın aralarının açılmasından korkarsanız, erkeğin ailesinden bir hakem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Düzeltmek isterlerse Allah aralarını bulur…” (Nisa suresi, 35.ayet)
Bu söz, evlilikte ve ikili ilişkilerde karşılaşılan iletişim farklılıklarını, duygusal fıtratları ve çatışmaları yönetme sanatını açıklar. İmam-ı Gazali gibi İslam alimlerinin ahlak ve aile öğretilerinde de vurgulanan bu prensiplerin temel anlamları şunlardır:
- Meyl ve Naz (Kadının Fıtratı): Kadının doğasında sevgiye, ilgiye yönelme (meyl) ve duygularını cilveli, nazlı bir üslupla ifade etme eğilimi vardır. Bu durum duygusal bir zenginliktir.
- Erkeğin Akıllı Davranması ve Tahammül: Kadının nazı, kapris veya duygusal dalgalanmaları dışa vurması ilişkide bir “süs” veya renk olarak kabul edilir. Erkeğin buna olgunlukla, sabırla ve anlayışla (tahammül) yaklaşması onun asaletini gösterir.
- Sürekli Cevap Vermenin Zararı: Erkek, kadının söylediği her duygusal söze veya nazlı çıkışa mantıksal bir argümanla karşılık verip her şeyi tartışmaya açarsa evdeki huzuru bozar ve hayatı kendine zorlaştırır.
Bu yaklaşım, ilişkilerde sürekli haklı çıkmak yerine yapıcı bir duygusal anlayış geliştirmenin ve empati kurmanın önemine işaret eder.
Şemsettin ÖZKAN
19.09.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-Al Bakışı