(Toplumsal İlişkiler 3163)
اِعْلَمُٓوا اَنَّمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزٖينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِى الْاَمْوَالِ وَالْاَوْلَادِۜ كَمَثَلِ غَيْثٍ اَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهٖيجُ فَتَرٰيهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًاۜ وَفِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ شَدٖيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٌۜ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَٓا اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ
“Biliniz ki dünya hayatı, (aslında sadece bir) oyun ve oyalanma (süreci ve geçici), ziynetlenme (zevklenme) ve aranızda (gururlanıp) övünme (vesilesi) ve daha çok mal ve evlat (makam ve taraftar) sahibi olma hevesinden ibarettir. Bu ise şu yağmura benzer ki, onun (topraktan) bitirdiği yeşillikler, (önce) ekincilerin hoşuna gitmektedir. Ama bu bitkiler, (düşünün ki daha) sonra (meyve vermeden birden) kuruyuverecek ve sapsarı olduğu görülecek, ardından çer çöp olup gidecektir. Ahirette ise, (kulluğunu-görevlerini unutup dünyaya dalıverenleri) çetin (ve sonsuz) bir azap (beklemektedir;dünyalıklarını Allah’ın emirlerine uygun olarak kazanıp O’nun yolunda harcayanlar için ise) orada Allah’ın rızası ve afv edip bağışlaması vardır. Dünya hayatı ise, sadece aldatıcı bir geçimlikten (ve geçici bir süreçten) ibarettir.” (Hadid/20)
Fyodor Dostoyevski’ye atfedilen; “parası olmayan bir adam ve güzelliği olmayan bir kadın, dünyayı gerçek haliyle görür” sözü zenginlik ve fiziksel güzelliğin insan algısını nasıl perdelediğini anlatır. Para ve güzellik illüzyonlarından uzak olanların, hayatı süslü yalanlar olmadan, saf gerçekliğiyle kavrayabileceğine işaret eder.
Kur’an-ı Kerim’de bu felsefeyi destekleyen ve dünya hayatının geçici cazibesine kapılmamayı öğütleyen pek çok ayet bulunur:
- Dünya Hayatının Geçiciliği: “Bilin ki dünya hayatı ancak bir oyun, eğlence, bir süs, aranızda bir övünme ve mal ve evlat çoğaltma yarışından ibarettir…” (Hadid Suresi 20. Ayet)
- Mal ve Güzelliğin İmtihanı: “Mal ve oğullar, dünya hayatının ziynetidir (süsüdür)…” (Kehf Suresi 46. Ayet)
- Aldatıcı Cazibe: “Nefslere düşkün olan kadınlar, oğullar, yığın yığın biriktirilmiş altın ve gümüş, salma atlar, davarlar ve ekinler insanlara süslü gösterilmiştir. Bunlar dünya hayatının geçici menfaatleridir…” (Al-i İmran Suresi 14. Ayet)
* Geçici Süsler (İllüzyon): Kasas Suresi, 60. Ayette, dünya malının ve süsünün geçici birer imtihan aracı olduğunu bildirir. Mal ve mülk yerine manevi olana yönelmenin asıl kurtuluş olduğu vurgulanır.
* Gerçek Değer Ölçütü (Dış Görünüşün Önemsizliği): Hucurat Suresi, 13. Ayet i Allah katında üstünlüğün ırk, mal veya dış görünüşle değil, takva (Allah’ın emirlerine uyma bilinci) ile olduğunu ifade eder.
Bu söz, maddi çıkarların ve fiziksel ideallerin arkasına saklanmış sahte dünyayı deşifre eder. İnsan ilişkilerinde paranın ve dış görünüşün yarattığı “illüzyonu” vurgular.
Bu derin ifadenin açılımını şu iki temel noktada özetleyebiliriz:
- Parası Olmayan Adam: Çıkar ilişkilerinden ve maddiyat odaklı dostluklardan uzaktır. İnsanların ona yaklaşırken bir menfaat beklememesi, etrafındaki kişilerin niyetlerini saf ve yalın bir şekilde görmesini sağlar. Sahte bağlılıklar yerine gerçek sevgiyi ve hayatın zorluklarını çıplaklığıyla deneyimler.
- Güzelliği Olmayan Kadın: Toplumun yüzeysel güzellik algılarına veya fiziksel çekiciliğe dayalı dayatmalarına maruz kalmaz. İnsanların ona olan yaklaşımı genellikle dış görünüşün ötesine geçer. Bu durum, ona insanların asıl karakterini, niyetlerini ve ruhunu maskesiz bir şekilde okuma imkanı tanır.
Özetle bu söz, hayatı çıkarsız ve salt gerçekliğiyle görebilmenin, ancak toplumun sunduğu “güç” (para) ve “ilgi” (güzellik) gibi sahte unsurlardan arınmış olmakla mümkün olabileceğini ifade eder.
Şemsettin ÖZKAN
05.09.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı