(Toplumsal İlişkiler 3130)
لَا يَنْهٰيكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذٖينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدّٖينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ اَنْ تَـبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُٓوا اِلَيْهِمْ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطٖينَ
اِنَّمَا يَنْهٰيكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذٖينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدّٖينِ وَاَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلٰٓى اِخْرَاجِكُمْ اَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
“Allah, sizi, din konusunda sizinle savaşmamış, sizi yurtlarınızdan da çıkarmamış kimselere iyilik etmekten, onlara âdil davranmaktan men etmez. Şüphesiz Allah, âdil davrananları sever.” (Mümtehine/8)
“Allah, sizi ancak, sizinle din konusunda savaşan, sizi yurtlarınızdan çıkaran ve çıkarılmanız için destek verenleri dost edinmekten men eder. Kim onları dost edinirse, işte onlar zalimlerin ta kendileridir.” (Mümtehine/9)
Vatan, bir milletin bağımsız olarak üzerinde yaşadığı, kültürünü ve geleceğini inşa ettiği kutsal toprak parçasıdır. Bireylere kimlik, güvenlik, barınma ve hürriyet sağlayan temel unsurdur. Toplumsal birlik, huzur ve milli mirasın korunması için vazgeçilmez bir değere sahiptir.
Türk düşünce hayatının en önemli yazar ve mütefekkirlerinden olan Cemil Meriç; (1916-1987) “artık sağcı solcu kalmadı elimizde. Bir vatan kaldı, bir de vatan hainleri” derken, sözü; “söz konusu vatansa gerisi teferruattır” demeye getirir. Sağ sol laflarının hikaye olduğunun altını çizer.
Niye elde vatan ve vatan haini kaldığını söyler üstad? Çünkü vatan, vatandaş ve toplum için, hayatı öneme haiz de ondan. Vatanın birey ve toplum için taşıdığı çok hayati önem şundan ileri geliyor:
- Kimlik ve Ait Olma Duygusu: İnsanların köklerini bulduğu, dilini, tarihini ve geleneklerini yaşattığı yerdir. Aidiyet duygusunu güçlendirir.
- Güvenlik ve Bağımsızlık: Bir milletin kendi egemenliği altında, dış müdahalelerden uzak şekilde onurlu bir yaşam sürmesinin tek güvencesidir.
- Milli Birlik ve Dayanışma: Ortak bir coğrafyayı paylaşmak, vatandaşlar arasında kader birliği ve dayanışma ruhu oluşturur.
- Gelecek Nesillere Miras: Vatan, atalardan kalan ve korunarak çocuklara devredilmesi gereken en değerli tarihsel ve kültürel mirastır.
Bu söz, Cemil Meriç’in Türkiye’deki ideolojik kamplaşmalara ve aydın yabancılaşmasına yönelik sert eleştirisini özetler. Meriç, “sağ” ve “sol” gibi Batı kaynaklı kavramların Türkiye’ye ithal edildiğini, bu yapay ayrımların ülkenin öz dinamiklerini ve birliğini zedelediğini savunur. Meriç’in bu sözüyle anlattığı temel düşünceler şunlardır:
- İdeolojilerin Yabancılaşması: Ona göre sağ ve sol, Batı’nın kendi tarihsel süreçleri içinde ürettiği etiketlerdir. Bu kavramları Türkiye’ye körü körüne kopyalamak, halkın gerçek dertlerinden ve kültüründen uzaklaşmaya (“aydın yabancılaşmasına”) neden olur.
- Vatan Tehlikesi: Toplumu bu yapay ayrımlar üzerinden bölmenin, dış güçlerin işini kolaylaştırdığını ve ülkenin varlığını tehlikeye attığını vurgular. Tehlike vatanın bekası olduğunda, ideolojik tartışmaların lüks ve anlamsız hale geldiğine dikkat çeker.
- Sahte Kutuplar: Meriç, kavgaların aslında fikirler arasında değil, vatanı savunanlar ile değerlerine ihanet edenler (veya ülkenin bütünlüğüne kastedenler) arasında olduğunu belirtir.
Özetle Cemil Meriç, Türk aydınını bu suni ayrımları bir kenara bırakmaya, Doğu ve Batı’yı kendi sentezi içinde doğru okumaya ve milli birliğe odaklanmaya çağırır.
Şemsettin ÖZKAN
03.08.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-anadolumektebi.org
4-Al Bakışı