(Toplumsal ilişkiler 2043)
خُذِ الْعَفْوَ وَاْمُرْ بِالْعُرْفِ وَاَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلٖينَ
“Sen benimsenmesi ve yapılması kolay olanı tercih et. Mallarından gönül rızalarıyla ihtiyaç fazlasını al. Kur’ân’ın ve sünnetin hükümlerini, meşru olanı, İslâmî kurallarla örtüşen örfü, ilmî verileri, mü’minlerin tasvip ettiği, icrasında hayır gördüğü planları, programları, adâleti uygulayarak kamu düzenini sağla, iyiliği emret. Bilgiden, muhakemeden uzak, tutarsız davranışlarda bulunan cahillerin faaliyetlerine karşı tedbir al.” (Araf/199)
Öğrenen ol, öğreten o, dinleyen ol, bunları seven ol sakın beşincisi olma helak olursun buyuran bir dinin mensubuyuz. Çünkü beşinci kapı cahilliye çıkar. Cahillik adamı öldürür. Rezil rüsvay eder. Etkilediği kişiyi de salaklaştırır.
Çinli filozof, eğitimci ve yazar Konfüçyüs (MÖ551-MÖ479) der ki; “bilen kişiyle dost ol, çünkü seni aydınlatır. Bilmeyen kişiyle dost ol, çünkü sen onu aydınlatırsın. Bilmediğini bilmeyenlerden hemen uzaklaş, onlar aptaldır, seni de aptallaştırır…” Doğru söze ne hacet, tam isabet bir yaklaşım değil midir bu cümleler? Bilmediğinin farkında olmayan zır cahil normal insana kötü etki etmez mi? Eder elbette hem de çok fazlasıyla. Çürümüş kokmuş bir meyvenin yanındaki iyi bir meyveyi bozması, çürütmesi gibi etki eder.
Cahillik insanlığın baş belası. Ne gelirse insanların başına cehaletten gelir. Hem bilgisizdirler, hem de bilgisiz oluşlarına dahi bakmadan, cesurca atlarlar öyle her şeyin üstüne.
İngiliz tarihçi ve yazar Thomas Fuller der ki; “cahillik üç türlüdür; hiçbir şey bilmemek, gerekeni bilmemek, bir sürü gereksiz şey şey bilmek.”
Ve yine Konfüçyüs şöyle der: “Cahillik aklın gecesidir, ama aysız ve yıldızsız bir gece.” Gerçekten de cahillik ne güzel şeymiş öyle, tövbe, tövbe, her şeyi biliyorsun. Cahil oldun mu, hele hele cahil olduğunun farkında olmadın mı , öğrenmek diye bir derdin de yok, sıkıntın da yok, gayretin hiç yok. Çünkü sen her şeyi biliyorsun, oh ne ala…
Hz. Mevlana da; “cahille sohbet etmek güçtür bilene, çünkü cahil ne gelirse söyler diline” derken, insanın cahille karşılaşılabileceği olumsuzluklara dikkatimizi çeker.
Cahil deyince hemen aklımıza eğitim öğretim görmemiş kişi geliyor. Oysa bu kişi bu eksikliğini giderebilir. Bu yönüyle bu kişiye cahil demek kasdedilmiyor. Esas cahillikle söylenmeye çalışılan; gerçekleri reddeden, taassuba kaçan, kendini hakikati kuru kuru inkara şartlandırmış olanların söz ve eylemleri kasdediliyor.
Şemsettin ÖZKAN
29.01.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-suskunduvar.com