(Toplumsal İlişkiler 3152)
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشٖى بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِى الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَاۜ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرٖينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
“Hiç (manen) ölü iken (vahiy, iman, ilim ve hidayetle) kendisine hayat verdiğimiz ve onunla insanların arasında yürüyeceği bir nur (manevi ışık, akıl, ilim ve anlayış) verdiğimiz kimse, içinden çıkma imkânı bulamayacağı zifiri (cahiliye) karanlıkları içinde kalıp, ondan (o cahiliye karanlığından) hiç çıkamayacak durumdaki kimse gibi mi olur? İşte böylece inkârcılara yaptıkları kötülükler süslü (çekici) görünmüştür.” (Enam/122)
İsmet Özel'in "Yaşayacağız yaşamasına, ama canlı kaldığımızı söylemek kolay olmayacak" sözü, ruhi bir çöküşe rağmen hayatta kalma mücadelesini ancak asıl hayattan (iman, şuur ve hakiki yaşamdan) kopuşun ağırlığını ifade eder. Kuran-ı Kerim'de bu ruh halini, yani inançsızlık veya manevi yoksulluk içinde sürdürülen "gerçek dışı" veya "zorlu" yaşantıları anlatan temel ayetler şunlardır:
Hayatın Hakikatinden Kopuş ve Manevi Yoksulluk
- En'âm Suresi, 122. Ayet:"Ölü iken dirilttiğimiz ve kendisine insanlar arasında yürüyebileceği bir ışık verdiğimiz kimse, karanlıklar içinde kalıp da ondan hiç çıkamayacak kimse gibi olur mu?…"İlgisi: Hakiki anlamda "canlı" kalmanın ancak ilahi ışık ve imanla mümkün olduğuna; bundan mahrum olanların ise ruhen ölü ve karanlıkta olduğuna dikkat çeker.
- Fâtır Suresi, 22. Ayet:"…Dirilerle ölüler de bir değildir. Şüphesiz Allah, dilediğine işittirir. Sen kabirlerde olanlara işittirecek değilsin."İlgisi: Biyolojik olarak nefes alan herkesin gerçekten "canlı" ve uyanık sayılmayacağının vurgusudur.
- Zorlu ve Anlamsız Bir Hayata Mahkum Olma
- Tâhâ Suresi, 124. Ayet:"Kim benim zikrümden (Kur'an'dan/öğüdümden) yüz çevirirse, şüphesiz onun için dar bir geçim (hayat) vardır ve onu kıyamet günü kör olarak haşrederiz."İlgisi: Allah'ı ve maneviyatı unutanların dünyada "yaşayacaklarına" ama bu yaşamın içsel bir huzursuzluk, darlık ve zorluk (canlı kalmanın ağırlığı) olacağına işaret eder.
- Leyl Suresi, 8-10. Ayetler:"Kim cimrilik eder, kendini müstağni (ihtiyaçsız) görür ve en güzel olanı yalanlarsa, biz de ona en zorlu olanı kolaylaştırırız."İlgisi: Doğru yoldan sapanların hayatlarının zorlaşacağını, canlı kalıp günü kurtarsalar bile manevi ağırlığı taşımanın giderek güçleşeceğini anlatır.
- Bu söz, manevi değerleri kaybederek salt hayatta kalma çabasına düşmenin insan ruhunda yarattığı derin çıkmazı tarif eder. Şair ve düşünür İsmet Özel’in “Ve'l-Asr” adlı eserinde geçer. Fiziksel olarak hayatta kalmanın (nefes almanın), insanın gerçekten "yaşadığı" veya insani değerlerini koruduğu anlamına gelmediğini vurgular.
Sözün temel açıklaması şu şekildedir:
- Ruhsuz ve Mekanik Hayat: İnsanın sadece biyolojik olarak varlığını sürdürmesinden (canlı kalmasından) bahseder. Hayatın zorlukları, modern çağın dayatmaları veya yaşanan büyük acılar karşısında insanın özünü, inancını ve değerlerini kaybetmesi durumunu anlatır.
- Değerlerin Yitimi: Hayatta kalma mücadelesi verirken verilen tavizlerin, yaşanılan yıkımların veya vicdani kayıpların, insanın aynaya baktığında kendine "Ben gerçekten yaşıyorum" demesini zorlaştıracağını ifade eder.
Şemsettin ÖZKAN
25.08.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı