(Toplumsal İlişkiler 3088)
اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعاً
“Doğrusu insanoğlu, açgözlü ve doyumsuz bir karakterde yaratılmıştır. Ama ne var ki
o, bu özelliğini kullanıp daha mükemmele ulaşmak için çaba harcaması ve böylece kendisini Allah katında yücelere, daha yücelere ulaştıracak güzel davranışlar göstermesi gerekirken;” (Mearic/19)
François Marie Arouet Voltaire; (1694-1778) “hırs, bir sandalın yelkenini şişiren rüzgara benzer. Fazlası gemiyi batırır, azı da gemiyi olduğu yerde tutar” derken, insanda var olan potansiyel hırsın, kötüye kullanımında, ne gibi zararlara yol açacağını enikonu anlatır durur.
Pablo Nerudo;“insan ulaşamadığı her şeyin ‘deli’si ulaştığı her şeyin de ‘nankör’üdür” derken, dikkatlerimizi bu iki kötü huya çekmektedir. İnsan bir şeye ulaşmak için gerçekten çok hırslıdır. Onu elde edebilmek için yapamayacağı delilik yoktur. Hırsından adeta kendini yer bitirir. Hatta öyle bir anına gelir ki, her şeyi mübah görür. Çok tehlikelidir insanın bu ruh hali. Sınırsızdır, hudutsuzdur. Denizden babası bile çıksa yer.
Evet yoksulluk, pek çok şeyin olmayışı, ama açgözlülük, hırslılık hali, insanda hiçbir şeyin olmama hali değil de nedir? Gözü kararmış veya gözü dönmüş, kendisinden her şey beklenebilen birinin, şöyle şeklini şemailini bir göz önüne getirin bakalım. Aman Allahım ne korkunç o yüz.
Hırsı sadece yeni buluş ve icatlar ve insanlığın faydasına kullanacaklar için, yararlı görüyorum. Bu kontrollü hırstır. Böyle delilere laf yok. Sorun hırsın kontrolden çıkmasıyla başlıyor.
Açgözlü tabiri arapça tamah ve farsça kâr kelimelerinin birleşmesinden oluşan tamahkâr sözcüğünün dilimizdeki karşılığıdır. Mala, mülke, paraya düşkünlük, hırslılık manasına gelir. Doğrusu insanda açgözlülük fazlasıyla mevcuttur. Öyle ki adam yaşlanmış bu dünyadan göçüp gidiyor, ama onda dünya malına, mülküne düşkünlük hâlâ capcanlı durur.
Geçenlerde sosyal medyada gördüğüm, lakin kime ait olduğunu bilmediğim, bulamadığım, bir sözde şöyle deniyor; “Gözünü aç ama, açgözlü olma!” Çok hoşuma gitti bu söz. Gözü kapalı olma, gözünü aç diyor. Ama asla açgözlü değil!
Aç insanı doyurabilirsiniz fakat açgözlü insanı asla doyuramazsınız. O malın, mülkün ve paranın kölesi olmuştur. Ne yapsanız nafile. Bir küp altın verseniz, ikincisini ister. İkincisini verseniz üçüncüsünü. Onu ancak toprak doyurur.
İnsan açgözlülüğüyle dünya rüzgarında yelkenleri öyle şişirir öyle şişirir ki, o ego onu batırır. Yelkenleri şişirmezse bu seferde limanda yatan uyuklayan eski takalara döner. En iyisi karınca kararınca hırsı kullanmak gerekir.
Şemsettin ÖZKAN
22.06.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-suskunduvar.com