(Toplumsal İlişkiler 3090)
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلٰى شَاكِلَتِهٖ فَرَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ اَهْدٰى سَبٖيلاً
“Ey Peygamber!) De ki: “Herkes eğilimine göre [şâkiletihi] davranır. Rabbiniz kimin en doğru yolda olduğunu daha iyi bilir.” (İsra/84)
“İmtihanile”adlı sosyal medya kullanıcısı şöyle bir paylaşım yapmış; “hiç kimse göründüğü kadar iyi, anlatıldığı kadar kötü değildir.” Doğrudur, kimseyi ne abartmak gerekir, ne de yermek gerekir. Herkes nihayetinde insandır işte, günahı da olur sevabı da. İyi yönleri de vardır kötü yönleri de, kendine özgü kabiliyetleri, yetenekleri de vardır, zaafları da.
Yukarıdaki ayete İsmail Yakıt mealinde şöyle bir not düşülmüş “şakile” kavramı için: “Şâkile” insanın zaaf ve meziyetleriyle iç dünyasının aldığı şekildir. İnsanın alışkanlıkla kazandığı karakterini ve eğilimini gösterir. İnsanlar da bu eğilim veya karakter doğrultusunda davranış gösterir hareket eder. Duvarcı ustalarının kullandığı şâkül/çekül kelimesi de buradan gelir. Duvarın doğruluğunu ve eğriliğini ölçen bir alettir.”
Mehmet Türk mealinde de; “şâkile” tabiat, âdet, din, yaratılış, niyet, hâl, mizaç, meşrep ve cibilliyet gibi anlamlara gelir. Yani herkes kendi mizaç, niyet, menfaat ve meşrebine göre hareket ediyor. Ama herkes kendi işine gelen yolu tutmakla asla hak yolu tutmuş olmaz. Bir din, mezhep veya meşrep de birilerinin mizacına uygun gelmekle, hak olmaz. Bu ayete göre bir din, meşrep ve görüş ancak Allah’ın ve elçilerinin ölçülerine uyduğu sürece doğrudur. Bu sebeple herkesin bilhassa Müslümanların kanaat, cemaat, tarikat ve meşreplerinin Allah ve Rasûlünün kurallarına uyup uymadığını çok iyi ölçmeleri, bunun için de Allah’ın Kitabını ve Efendimizin Sünnetini çok iyi bilmeleri mutlaka gerekmektedir”deniliyor.
Buradan nereye varmak istiyoruz? İnsan bu, kimseyi öyle fazla şişirme, ama iğneyi sokup da sonuna kadar da indirme.
Mesela;“Bir çay içimlik vakit kadar tanımak istiyorum insanları. Zira fazlası çirkin” der, İbrahim Tenekeci. Çünkü başlangıçta her şey güllük gülistanlık iken, insanları tanıdıkça eksileri, zaafları ve yanlışları malum olunca bırakınız sevmeyi saymayı, artık nefret etmeye başlıyorsunuz.
Hele hele bu bir de yakınlarınızdan, çok sevdiğiniz, toz konduramadığınız eş, dost, arkadaş her neyse kendinize çok yakın hissettiğiniz insanlardan oluşmuşsa bu pozisyonunuz; “yıkıldınız” demektir.
Bir çay içimi insanı tanıdığınızda hemen öne çıkan yanı göreceksiniz hep iyi tarafı olacaktır. Lakin zaman geçtikçe kötüye doğru evrildiğini gördükçe çok ama çok üzüleceksiniz. İnsan konusunu fazla abartmayın. Şunu unutmayın, kimse size karşı değil, herkes kendinden yana o kadar.
Şemsettin ÖZKAN
24.06.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-suskunduvar.com