(Toplumsal İlişkiler 3234)
قُلْنَا يَا نَارُ كُونٖي بَرْداً وَسَلَاماً عَلٰٓى اِبْرٰهٖيمَ
“Ey ateş!” dedik, “İbrahim’e serinlik ve selâmet ol!” Bir de baktılar ki İbrahim, âdetâ gül bahçesine dönen ateşin ortasında, Rabb’ine secde etmekteydi.” (Enbiya/69)
Kime ait olduğu yazmayan bir sosyal medya paylaşımında; “Firar eyle gayri gamdan kederden Sabrını eksik etme gönül heybenden Düştüğün şu dehliz olsa ateşten Ateşi güle çeviren Rabbin var senin” denilmesi ne kadar hoş.
Bu tesirli mısralar, kalbin sıkıntı ve kederlerden kurtulması (firar etmesi) için sabra sığınmayı ve son mısrada açıkça atıfta bulunduğu üzere Hz. İbrahim’in ateşe atılması mucizesini hatırlatır. Sözün temel dayanağı olan ana ayet Enbiyâ Suresi 69. ayettir:
* Enbiyâ Suresi, 69. Ayet: “Biz de dedik ki: ‘Ey ateş! İbrahim’e karşı serin ve esenlik (selâmet) ol!'”
- Hz. İbrahim, tevhid mücadelesi yüzünden dönemin zâlim hükümdarı Nemrut ve kavmi tarafından büyük bir ateşe atılmak istendiğinde, Allah’ın bu emriyle ateş yakıcı özelliğini yitirmiş ve İbrahim için bir emniyet yurduna dönüşmüştür. Şiirdeki “ateşi güle çeviren” tasviri, bu ilahi mucizenin edebî ve tasavvufi bir yansımasıdır.
- Konuyla İlgili Diğer Destekleyici Ayetler
- *Ankebût Suresi, 24. Ayet: “…Bunun üzerine kavminin cevabı sadece, ‘Onu öldürün veya yakın!’ demeleri oldu. Ama Allah onu ateşten kurtardı. Şüphesiz bunda inanan bir toplum için ibretler vardır.”
- Hz. İbrahim’in maruz kaldığı zulmü ve Allah’ın onu en keskin tehlikelerden bile selamete çıkardığını doğrudan ifade eder.
- Bakara Suresi, 155. Ayet (Sabır Vurgusu): “Andolsun ki sizi biraz korku ve açlık; mallardan, canlardan ve ürünlerden biraz yana da eksiltme (imtihan) ile sınayacağız. Sabredenleri müjdele.”
- “Sabrını eksik etme gönül heybenden” mısrasının Kur’ânî temelidir; zorluklar karşısında sabrın aydınlık sonuca ulaştıracağını müjdeler.
- Talâk Suresi, 2-3. Ayet (Çıkış Yolu / Dehlizler): “…Kim Allah’tan sakınırsa, Allah ona bir çıkış yolu açar. Ve onu rızıklandırmaz, ummadığı yerden rızıklandırır…”
- İnsanın düştüğü en dar, çıkmaz (“dehliz”) hallerde dahi Allah’ın iradesiyle umulmadık bir ferahlığa ve genişliğe çıkabileceğini müjdeler.
Bu mısralar, yukarıda da değindiğimiz gibi Kur’an-ı Kerim’de Hz. İbrahim’in ateşe atılması mucizesini ve zorluklar karşısında sabrı tavsiye eden ilahi mesajları hatırlatır. Şiirde geçen “ateşi güle çeviren Rab” vurgusu doğrudan Hz. İbrahim’in kıssasına dayanır.
Ateşi Güle Çeviren Mucize (Hz. İbrahim Kıssası)
- Enbiyâ Suresi, 69. Ayet: Kâfirler Hz. İbrahim’i ateşe attıklarında Allah:“Ey ateş! İbrahim’e karşı serin ve esenlik ol!” dedik.
- Enbiyâ Suresi, 70. Ayet: “Ona bir tuzak kurmak istediler; fakat biz onları, hüsrana uğrayanların en kârlısı yaptık (kurtardık).
- Ateş yakma özelliğiyle bilinmesine rağmen, ilahi irade ile Hz. İbrahim için serin ve güvenli bir yurda dönüşmüştür. En karanlık ve zor anlarda bile Allah’ın işleri tersine çevirmeye gücü olduğunu gösterir.
- Sabır ve Gamdan Kurtuluş ile İlgili Diğer Ayetler
- Bakara Suresi, 153. Ayet: “Ey iman edenler! Sabır ve namazla yardım dileyin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.”
- Talâk Suresi, 2-3. Ayetler: “Kim Allah’tan sakınırsa, O kendisine bir çıkış yolu açar ve onu beklemediği yerden rızıklandırır. Kim Allah’a güvenirse, O kendisine yetişir.”
- İnşirah Suresi, 5-6. Ayetler: “ Her güçlükle beraber mutlaka bir kolaylık vardır. Kesinlikle her güçlükle beraber bir kolaylık vardır.”
Bu dizeler, insana umut aşılayan, zorluklar karşısında sabrı tavsiye eden ve ilahi kadere güvenmeyi öğütleyen derin manalı teselli sözleridir. Gam ve kederi bırakıp sabra sarılmayı, en zor anlarda bile Allah’ın yardımıyla her şeyin düzelebileceğini anlatır.
Mısraların Anlamı ve Açıklaması
- Gam ve Kederden Kaçış:
- “Firar eyle gayri gamdan kederden” cümlesi, insanın üzüntüyü ve ümitsizliği bir kenara bırakması gerektiğini söyler. Ruhun sıkıntılardan kurtulması için neşeye ve umuda kaçması lazımdır.
- Sabrın Gücü:
- “Sabrını eksik etme gönül heybenden” ifadesi sabrı bir azık olarak görür. Hayatta her türlü zorluğa karşı insanın kalbinde hep sabır bulundurması gerekir.
- Ateşten Dehlizler (Zorluklar):
- “Düştüğün şu dehliz olsa ateşten” mısrası en karanlık ve tehlikeli durumları temsil eder. Çıkmaz bir yolda veya büyük bir sıkıntıda olunabilir.
- İlahi Kurtuluş (Hz. İbrahim Örneği):
- “Ateşi güle çeviren Rabbin var senin” kısmı Hz. İbrahim’in (a.s) ateşe atılması olayına işaret eder. Nasıl ki Allah Hz. İbrahim için ateşi serin ve güvenli bir gül bahçesi yaptıysa, kulunun yaşadığı en büyük yangınları ve zorlukları da selamete ve ferahlığa çevirmeye kadirdir.
Şemsettin ÖZKAN
15.11.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı