ARDINCA ÖNÜNCE KUYULAR KAZAR EN İYİ DOSTUNDAN SAKIN SEN SENİ

(Toplumsal İlişkiler 3238)

ARDINCA ÖNÜNCE KUYULAR KAZAR  EN İYİ DOSTUNDAN SAKIN SEN SENİ

يَٓا اَيُّهَا الَّذٖينَ اٰمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَاْلُونَكُمْ خَبَالًاۜ وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَٓاءُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفٖى صُدُورُهُمْ اَكْبَرُۜ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْاٰيَاتِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ

“Ey iman edenler! Sizden olmayan kişileri dost veya sırdaş edinmeyin. Onlar sizi yoldan çıkarmak ve size kötülük etmekten asla geri durmazlar ve sizi sıkıntıda görmekten hoşlanırlar. Şiddetli öfkeleri ağızlarından dökülmektedir. Kalplerinde sakladıkları ise daha da kötüdür. Biz bunlarla ilgili bu işaretleri sizin için böylesine açık ve anlaşılır kıldık, eğer aklınızı kullanırsanız.” (Al-i imran/118)

Pir Sultan Abdal’ın “Ardınca önünce kuyular kazar / En iyi dostundan sakın sen seni” sözü, insanın en yakınındakilerden görebileceği ihanet ve ikiyüzlülüğü ifade eder; Kur’an-ı Kerim’de de bu tür güven sarsıcı durumlara, içten pazarlıklı kişilere ve düşmanlıklara karşı müminler uyarılmıştır: * Âl-i İmrân Suresi, 118. Ayet: “Ey iman edenler! Kendi dışınızdakileri sırdaş edinmeyin. Onlar size kötülük etmekten geri durmazlar, sıkıntıya düşmenizi isterler. Gerçekten kinleri ağızlarından dökülmüştür, kalplerinde sakladıkları ise daha büyüktür…”

  • Dışarıdan yakın görünse de kalbinde kötülük besleyen kimselere karşı temkinli olunması gerektiğini vurgular. Görünüşte dost gibi duran, ama kalbinde kin saklayan kişilere karşı, uyanık olunması gerektiğini bildirir.
  • Âl-i İmrân Suresi, 119. Ayet: “(Bakın) siz onları seversiniz, hâlbuki onlar sizi sevmezler… Sizinle karşılaştıklarında ‘inandık’ derler, kendi başlarına kaldıklarında ise size karşı öfkelerinden parmaklarını ısırırlar. De ki: ‘Kininizle geberin! Şüphesiz Allah kalplerin özünü bilir.’”
  • İki yüzlü insanların samimiyetsizliğini ve müminlere duydukları gizli öfkeyi gözler önüne serer.
  • Zuhruf Suresi, 67. Ayet: “O gün, Allah’a karşı gelmekten sakınanlar dışında, (dünyadaki) dostlar bile birbirine düşman kesilirler.”
  • Dünyada çıkar üzerine kurulan veya hakiki olmayan dostlukların ahirette hüsrana uğrayacağını ve düşmanlığa dönüşeceğini, sadece gerçek takva ve samimiyet temelindeki bağların kalıcı olduğunu bildirir.
  • Hucurât Suresi, 12. Ayet: “Ey iman edenler! Zannın bir kısmından sakının; çünkü zannın bir kısmı günahtır. Casusluk yapmayın, biriniz diğerini arkasından çekiştirmesin (gıybet etmesin)…
  • Arkadan kuyu kazma ve çekiştirme gibi ahlaki zaafları yasaklayarak toplumsal güveni korumayı emreder.
  • Enfâl Suresi, 27. Ayet: “Ey iman edenler! Allah’a ve Resul’e hainlik etmeyin; bile bile size verilen emanetlere de hıyanet etmeyin.”
  • Dostluğun temel şartı olan güven ve sadakatin
  • korunmasını, hıyanet edilmemesini emreder.

Kur’an’daki bu dost ve dostluk ayetleri, kişilerin güvenilir olanı seçmesini ve her insana körü körüne bağlanıp zarar görmemeyi öğütler.

“Ardınca önünce kuyular kazar, en iyi dostundan sakın sen seni” sözü, Pir Sultan Abdal’ın aynı adlı deyişinde geçen ve insanın en yakın bildiği kişilerden bile görebileceği ihaneti anlatan derin bir uyarıdır.

Sözün Anlamı ve Açıklaması

  • İki Yüzlülük ve İhanet: İnsan yüzünüze gülüp sizinle beraber yiyip içebilir; ancak çıkar veya kıskançlık söz konusu olduğunda arkanızdan iş çevirebilir.
  • Körü Körüne Güvenmeme: En güvendiğiniz, “dostum” dediğiniz kişilere dahi sırlarınızı ve zayıf noktalarınızı tamamen açarken temkinli olmanız gerektiği öğütlenir.
  • Beklenmeyen Zarar: En büyük yaralar genelde yakınlardan gelir, çünkü insanın hayatına en çok yaklaşabilenler, ona en büyük zararı verebilecek konumdadır.
  • Şemsettin ÖZKAN

18.11.2026 GÜZELYALI

KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir