(Toplumsal İlişkiler 3005)
وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْاَرْضِ مَرَحاً اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ
“Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah, hiçbir kibirleneni, övüngeni sevmez.” (Lokman/18)
Ah şu kendini bir şey zannederek, kasıla kasıla yürüyüp böbürlenmek yok mu? Sanırsınız ki, küçük dağları o yaratmış. Kibrinden yanına varılmaz. Lafları, tavırları ve davranışları buram buram küçümsemedir. Vah onlara!
Kime ait olduğunu onca aramama rağmen çözemediğim şiirde, meçhul şair ne güzel söylemiş hele bir okuyalım:
Kurulsa pazarın hiçe gidersin,
Sen zatını âlemde cevher mi sandın.
•••
Yarın ola hayrola derken göçe gidersin
Sen bu âlemi kendine Kevser mi sandın
Nice sultanlar geçti, adı kül oldu,
Bir nefeslik canı ebediyet mi sandın
Omzuna yüklediğin gururdan haberin yok,
Toprağın çağrısını yalan mı sandın
Bir gün terazide susar bütün sözler,
Ağırlığın neyse odur;
Gölgen bile senden şahitlik isterken,
Kendini hakikatten âzâd mı sandın…
Hani amiyane tabirle; “insanın kendini bir halt zannetmesi” dediğimiz, bir ahlak zedelenmesi yaşayan bu patolojik tiplerin de, aslında tedaviye ihtiyaçları vardır, lakin bundan da haberleri yoktur. Bit pazarına satılığa çıkarsan inanın bunları alan olmaz. Ama bir caka, bir çalım, bir kibir ki, sormayın gitsin.
Hz. Mevlana ise; “dıştaki kibrin içteki fakirliğin eseri” olduğunu söylerken, böbürlene böbürlene dolaşanların aslında birer gönül fakiri olduğunu anlatır.
Kibir ve gurur… İnsana neler yapmaz ki? İnsanı olmadık şekilde gereğinden fazla şişiren nedir? Kurum kurum kurulmasına, böbürlenmesine, havalanmasına, insanlara tepeden bakmaya neden olan şey ne ola ki?
Hz. Mevlana; “insanı ateş değil kendi kibri yakar. Herkeste kusur görür kendisine kör bakar. Neye nasıl bakarsan o da sana öyle bakar” derken insanın bizatihi kendisine vereceği zararı çok güzel izah eder.
“Kibir ve gururda haddi aşanı Allah yerden yere çarpar” buyururken Hz. Ömer (r.a) yüce Yaratan’ın kibirle hareket edenleri alçaltacağına, alçak gönüllülükle hareket edenleri de yücelteceğine işaret eder.
Hz. Mevlana; “kendini büyük görme! Bugün ayağının altında biten ot, yarın mezarının üstünde bitecek” derken, kibirli davranış sergileyenleri; “yapmayın, etmeyin” diye adeta uyarır. Aslında kimseye gururla bakılmamalı, zira herkes kendine göre görkemli değil midir?
Şemsettin ÖZKAN
01.04.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-1000kitap.com
5-suskunduvar.com