(Toplumsal İlişkiler 2082)
يَٓا اَيُّهَا الَّذٖينَ اٰمَنُٓوا اِنَّ كَثٖيراً مِنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبٖيلِ اللّٰهِ وَالَّذٖينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فٖي سَبٖيلِ اللّٰهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلٖيمٍ
“Siz ey imana erişenler! Bilin ki, hahamların, rahiplerin çoğu, insanların mallarını, haksızcasına yiyip yutuyor ve [onları] Allah’ın yolundan alıkoyuyorlar. Fakat bütün o altın ve gümüşü toplayıp Allah yolunda harcamayanlar var ya, (işte)onlara [sonraki hayat için]çok çetin azabı müjdele:” (Tevbe/34)
Sevgili Peygamberimizin, ümmeti için en çok korktuğu şeyin, vehn, yani dünya sevgisi olduğunu duymuşsunuzdur. Çünkü insanları en çok kendinden geçiren, sekerat-ü’l mevt (ölüm sarhoşluğu) gibi bir illet olan mal sevgisidir.
Feridüddin Attar; “yaşamak için dünyaya tapmış kimseleri de ölülerden say” sözüyle ölü (canlı) için yaşamı sona ermiş olan, artık yaşamıyor olanların içine bir de dünyayı taparcasına sevenleri de dahil eder. Bunların da ölülerden farkı kalmadığını anlatır.
Hz. Ali (r.a) efendimizin;“mal sarhoşluğu içki sarhoşluğundan beterdir” tesbiti boşuna değildir. İnsanı zelil eden, perişan eden bir hastalıktır, mala düşkünlük. Mal biriktirme, depolama, sinsi bir travmadır aslında. Mal insan için bir araç olduğu halde, bir de bakmışsın ki amaç haline gelivermiş. Bu durum insanı, insan olmaktan bile çıkarır.
Dünyayı taparcasına sevmek demek mal, para ve makama düşkünlük demektir. Doğrusu vehn (dünya sevgisi) hadisi biz günümüz Müslüman toplumlarının iyi analiz etmesi gereken hadislerdendir. Sevban (r.a)’den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Yakında milletler, yemek yiyenlerin (başkalarını) çanaklarına (sofralarına) davet ettikleri gibi, size karşı (savaşmak için) biribirlerini davet edecekler.”
Birisi:
“Bu o gün bizim azlığımızdan dolayı mı olacak?” dedi.
Rasûlullah (s.a.v);
“Hayır, aksine siz o gün kalabalık, fakat selin önündeki çörçöp gibi zayıf olacaksınız. Allah düşmanlarınızın gönlünden sizden korkma hissini soyup alacak, sizin gönlünüze de vehn atacak.” buyurdu.
Yine bir adam:
“Vehn nedir ya Rasûlullah?” diye sorunca:
“Vehn, dünyayı (fazlaca) sevmek ve ölümü kötü görmektir.” buyurdu.
(bk. Ebu Davud, Melahim, 5)
Müslümanların bu duruma düşmeleri cihad ruhundan uzaklaşmalarına sebep olmaktadır. Dünya sevgisinin çokluğu; insanı fedakar olmaktan, cesaretten, ahireti hatırlatmaktan, mücadele ruhundan uzak tutar. Sadece kendini nefsini düşünen bencil insan yapar. Bu vehn sevgisine sahip insanlardan oluşan toplumlar, ne kadar sayıca çok olurlarsa olsunlar, İslami duyarlılık ve niteliğe sahip olamadıkları için (örneğin; zekat, sadaka vermediklerinden) suyun üzerinden yüzen saman çöpü gibi dağınık olurlar. Nicelik bakımından çok olmaları düşman karşısında bir işe yaramaz. Çünkü nitelik anlamında bir üstünlükleri kalmaz. Bu yüzden mal sarhoşluğu çok ama çok tehlikelidir. Mal sarhoşu bir nevi güç zehirlenmesi sonucu komaya girmiş, bitkisel hayat yaşamaktadır.
Şemsettin ÖZKAN
09.03.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com