(Toplumsal İlişkiler 2065)
لَا يُحِبُّ اللّٰهُ الْجَهْرَ بِالسُّٓوءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلَّا مَنْ ظُلِمَۜ وَكَانَ اللّٰهُ سَمٖيعًا عَلٖيمًا
“Allah, zulme (haksız itham ve iftiralara) uğrayanlar(ın hâkim karşısında konuşup hakkını savunması) dışında, kötü sözün (ve çirkin işlerin) açığa vurulup söylenmesini sevmez. (Fitneyi azdırıcı ve huzur kaçırıcı konuşmalardan ve dedikodulardan sakınmak lazımdır.) Her şeyi hakkıyla İşiten ve Bilen Allah’tır.” (Nisa/148)
Atalarımız ne güzel demiş; “kem söz sahibine aittir diye. Antik Yunan filozofu ve bilgesi, dünyada ilk akademi eğitim kurumu kurucusu Platon(Eflatun); (M.Ö. 427-347) “kim kötü konuşursa, daha kötüsünü işitir. Çünkü kötü söz, sahibine aittir” derken lafın çirkini kimin ağzından çıkıyorsa o söz onu bağlar demeye getiriyor lafı. Öyle ki, sen kötü konuştukça muhatabını da kötü konuşmaya tahrik ediyorsun demektir bu. Ee, sen kötü konuş, seni dinleyen kötü konuşsun, iki yanlıştan, bir doğru çıkar mı? Elbette çıkmaz.
İbni Mesud (r.a) rivayet edilen bir hadiste Resûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuşlar: “Mü’min; insanları kötüleyen, lânetleyen, kötü söz ve çirkin davranış sergileyen kimse değildir.”(Tirmizî, Birr 48. Ayrıca bk. Ahmed İbni Hanbel, Müsned, I, 405, 416)
Peygamber Efendimiz bu hadiste bir Müslümanda bulunmaması gereken çirkin ve kötü özellikleri saymıştır. Bunları sırasıyla kısaca ifade edecek olursak;
1- İnsanları kötülemek kâmil mü’min olmaya manidir. Başkalarının ayıplarını araştıran, birtakım kusurlarını ifşâ eden, soyuna sopuna dil uzatan bir insan kâmil bir mü’min olamaz.
2- Lânetçi bir kimse olmak da kâmil mü’min sayılmanın önündeki engellerden biridir. Lânet, Allah’ın rahmetinden kovulmak demektir. Bundan dolayı şeytana mel’ûn yani Allah’ın rahmetinden kovulmuş denir. İnsanları lânetlemek, onları Allah’ın rahmetinden uzak saymak ve kendisini herkesten üstün görmek İslâm ahlâkı ile bağdaşmaz.
3- Sözde ve davranışta haddi aşmak, kötü söz ve çirkin davranışlar sergilemek iyi bir mü’mine yakışmaz. Arap dilinde fuhuş kelimesinin ifade ettiği mâna, dilimizde kullanılan anlamından farklı ve daha geneldir. Bu sebeple hayâ duygusuna yakışmayan her söz ve davranış fuhuş olarak adlandırılır.
Bu sayılan kötü hasletler bir toplumda yaygınlaşırsa, insanlar arasında saygı, sevgi, dostluk ve kardeşlik ortadan kalkar. Böyle bir toplum, birlik ve beraberlik ruhunu kaybeder; herkes birbiriyle uğraşır, aralarına kin ve düşmanlık girer, insanlar arasından çıkarılmış en hayırlı bir ümmet ve örnek bir toplum olması gereken mü’minler, özlenen vasıfları taşımaz hale gelirler. Oysa kâmil, yani daha iyi mü’min olmaya özen göstermek ve iyilikte her gün bir adım daha ileriye gitmek her mü’minin üzerine düşen görevlerden biridir.
En iyisi de Hz Ömer (r.a) efendimizin söylediği gibi; “sana kötülük yapan kimseyi, ona iyilik yaparak cezalandır.”
Şemsettin ÖZKAN
20.02.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-islamveihsan.com