(Toplumsal İlişkiler 3108)
قَالَ اِنَّـمَٓا اُو۫تٖيتُهُ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدٖي اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَاَكْثَرُ جَمْعاً وَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ
“Karun: “O servet bana, ancak bendeki ticarî bilgi ve maharet sayesinde verildi” demişti. Bilmiyor muydu ki, Allah kendinden önceki nesillerden, ondan daha güçlü, ondan daha çok taraftarı olan kimseleri helâk etmişti. İslâm’a planlı cephe alarak, müslümanlığı, müslüman nesilleri yozlaştırma, yok etme suçu işleyen güç ve iktidar sahibi âsilerden, suçlulardan, günahkârlardan günahları sorulmaz. Allah onların hepsini bilir.” (Kasas/78)
“Bilge Mimar” olarak anılan, İslam sanatını ve geleneksel Türk mimarisini modern dokunuşlarla birleştiren Türk mimar, şehir plancısı ve düşünür, dünyada üç kez Ağa Han Mimarlık Ödülü alan tek mimar olan, Beyazıt Meydanı, Türk Tarih Kurumu ve Ertegün Evi gibi önemli yapılara imza atan Turgut Cansever’in; (1921-2009) “şehri imar ederken, nesli ihya etmeyi ihmal ederseniz, ihmal ettiğiniz nesil, imar ettiğiniz şehri tahrip eder” sözü, şehri imar edenlerin, gençliğe gereken önemi vermedikten sonra, zenginleşmelerinin bir faydası olmadığını anlatması bakımından çok doğru bir tespittir.
Zira gençliğin ihmal edilmesi topluma kaos olarak, şehir eşkiyası olarak yansıyacaktır. Maddi yönden memleketin kalkınmasıyla övünenler, yeni nesillerin manevi yönden eksik kaldıkları gerçeğinin acı yüzüyle, günün birinde mutlaka ama mutlaka karşılaşacaklardır. Zaten onlar agresif, isyankar tavır, tutum ve davranışlarıyla dışa vuracaklardır.
İhmal edilen nesiller, kurulan o zenginliği, mimariyi, rahat ve konforu tarumar edeceklerdir. Umurlarında olmayacaktır sizin bu günlere gelmenizde hangi badireleri atlattığınız. Ne çileler çektiğiniz, varınızı yoğunuzu harcadığınız, ne kadar çok çabaladığınız. Onlar ihmallerinin hesabını çok acı bir şekilde size soracaklardır. Kah evde, kah sokakta, kah okullarda terör estirerek yapacaklardır bunu. Çünkü ahlakı, merhameti, insanı hatta hayvanı, bitkiyi, doğayı sevmeyi unutacaklar da ondan. Sevgi, saygı defterleri kapalı olacak.
Bugün kalkınmış kalkınmakta olan ülkelerin çoğunda bildik yaşanan dram bu. Kentler imar edilirken elimizden kayıp giden nesiller o şehirleri yıkmakla meşgul şimdilerde.
Bilge mimar Turgut Cansever’e ait bu söz, fiziksel yapılaşmaya (binalar, yollar) odaklanırken insan eğitiminin ve kültürel değerlerin (ihya) ihmal edilmesi durumunda, eğitimsiz veya değerlerinden kopuk nesillerin o şehri fiziksel ve kültürel olarak bozacağını vurgular. İnsan-mekân ilişkisinde önceliğin insan olduğunu belirten bir uyarıdır.
Sözün Detayı:
* Şehri İmar Etmek: Binalar, köprüler, parklar ve altyapı inşa etmek, yani fiziksel şehri güzelleştirmek.
*Nesli İhya Etmek: İnsanı eğitmek, değerler eğitimi vermek, kültür, sanat ve ahlak anlayışını geliştirmek.
*İhmal Edilen Nesil: Kültürüne, tarihine ve ahlaki değerlerine yabancılaşmış, bilinçsizce yetişen insan topluluğu.
*Tahrip Eder: Fiziksel çevreye zarar verme, estetik anlayışın yitirilmesi, huzur ve güven ortamının kaybolması.
Temel Mesaj:Sadece taş ve betonu güzelleştirmek yetmez. O şehirde yaşayacak olan insanı (nesli) manevi ve kültürel değerlerle inşa etmezseniz, yetişen insan çevreye saygı duymayacak, kültürel mirası korumayacak ve sonuçta inşa edilen o şehri yaşanmaz hale getirecektir. İnsan ve mekan bir bütündür; insanı ihya etmeden şehri imar etmek kalıcı olmaz.
Şemsettin ÖZKAN
12.07.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı