(Toplumsal İlişkiler 3196)
قُلْ اِنْ تُخْفُوا مَا فٖي صُدُورِكُمْ اَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللّٰهُ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِؕ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدٖيرٌ
“Onlara: ‘Gönüllerinizdekini, kâfirlerle işbirliği ve ittifak yapma düşüncenizi gizleseniz de, Allah bilir, açığa vurursanız da Allah bilir. Göklerdeki varlıkları ve imkanları ve yerdeki varlıkları ve imkanları da bilir. Allah’ın her şeye gücü kudreti yeter,’ de!” (Al-i imran/29)
“Her gördüğünüz insana karakter yüklemeyin, bırakın karakterini kendi belli etsin. Küpü kırıp içine bakmaya gerek yok. Mutlaka bir yerden sızıntı verecektir…” Sadi Şirazi’nin ahlaki ve insani tecrübelere dayanan bu sözü, insanların iç yüzünü zamanla ve kendi eylemleriyle belli edeceğini vurgular. Doğrudan bu metaforu içeren bir ayet bulunmamakla birlikte, insanların gerçek karakterlerinin söz ve davranışlarıyla (sızıntı) ortaya çıkacağını ifade eden temel Kur’an-ı Kerim ayetleri şunlardır:
- Niyetlerin Dışa Vurumu: “İçinizdekini gizleseniz de açıklasanız da Allah onu bilir.” (Âl-i İmrân, 29) ve; “Yemin olsun ki sizi deneriz; ta ki içinizdeki mücahitleri ve sabredenleri bilelim ve haberlerinizi (amellerinizi) açıklayalım.” (Muhammed, 31) ayetleri, insanın niyetinin zamanla amellerine yansıyacağını belirtir.
- İkiyüzlülüğün Ortaya Çıkması: “Eğer dileseydik, onları sana gösterirdin de sen onları yüzlerinden tanırdın. Andolsun ki sen onları, sözlerindeki üsluptan (gizli niyetlerini dışa vurmalarıyla) tanırsın…” (Muhammed, 30) ayeti, insanların ağızlarından çıkan sözlerin karakterlerini ele vereceğini vurgular.
- Zorluk Zamanında Belli Olma: “Andolsun ki biz, onlardan öncekileri de imtihan etmiştik. Allah, elbette doğru söyleyenleri de bilir, yalancıları da bilir.” (Ankebût, 3) ayeti, zamanın ve olayların kişilerin karakterlerini sınadığını gösterir.
Bu söz, insan ilişkilerindeki beklentilere ve sabra odaklanır. İnsanlara kendi ideallerimizi yakıştırmak yerine, onların gerçekleri zamanla göstermelerini beklemeyi öğütler.
Bu metaforik anlatımın temel açılımı şöyledir:
- Karakter Yüklememek: İnsanları tanıdığımız ilk anlarda, onlara kendi değer yargılarımız üzerinden iyi veya kötü anlamda anlamlar atfederiz. Onları ‘olmasını istediğimiz gibi’ hayal ederiz.
- Küpü Kırmamak (Acele Etmemek): İçindekini görmek için acele edip küpü kırmak, yani karşımızdaki insanı köşeye sıkıştırmak veya onun maskesini düşürmeye çalışmak gereksizdir.
- Sızıntı Verecektir: Zaman, stres ve günlük yaşam olayları karşısında insanların gerçek niyetleri veya karakterleri gizli kalamaz. Doğası gereği o ‘sızıntı’ (öfke, menfaat, fedakarlık vb.) elbet ortaya çıkacaktır.
Şemsettin ÖZKAN
08.10.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-Al Bakışı