(Toplumsal İlişkiler 3210)
جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتٖي وَعَدَ الرَّحْمٰنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ اِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَاْتِيًّا
“Adn cennetleri (onlarındır) ki, Rahman (olan Allah onu) Kendi kullarına gıyabi olarak (görmedikleri halde inandıkları için müjdeleyip) va’ad etmiştir. Şüphesiz O’nun va’adi yerine gelecektir.” (Meryem/61)
İbn Hazm’ın; “ey beni görmediğim birini sevdim diye ayıplayan, beni aşkla zayıf biri diye kınayarak aşırıya kaçan! Söyle, cenneti anlatılanlarla değilse neyle tanıdın?” sözüne şimdi hangi muvaceheden bakmalı?
Görmeden inanmayı, gayba imanı ve kınamalara karşı duruşu vurgulayan bu edebi ve felsefi yaklaşım, doğrudan Bakara suresi 3. ayet, Meryem Suresi 61. Ayet ve Maide suresi 54.ayetle ilgilidir.
Gayba İman ve Görmeden Sevmek
- Bakara Suresi, 3. Ayet: “Onlar gayba inanırlar, namazı dosdoğru
- kılarlar ve kendilerine rızık olarak verdiğimiz infak ederler.”
- Cenneti, ahireti ve duyusal olarak algılanamayan ilahi hakikatleri görmeden tasdik etmenin temeli budur.
- Meryem Suresi, 61. Ayet: “O Adn cennetleri ki, Rahmân onu kullarına gıyaben (görmedikleri halde) vadetmiştir. Şüphesiz O’nun vadisi yerini bulacaktır.”
- Cennetin dahi henüz görülmeden, sadece ilahi haberle ve tasvirle sevilip arzulanmasının Kur’an’daki delilidir.
- Kınayanların Kınamasından Korkmamak
- Maide Suresi, 54. Ayet: “…Allah öyle bir kavim getirecektir ki, O onları sever, onlar da O’nu severler; müminlere karşı alçakgönüllü, kâfirlere karşı onurludurlar. Allah yolunda cihad ederler ve hiçbir kınayıcının kınamasından korkmazlar.”
- Aşkı ve zayıflık gibi görünen derin bağlılığı kınayanlara karşı, kalbin yöneldiği sevgi üzere sabretmenin ilahi onayını ifade eder.
Bu söz, Endülüslü İslam filozofu ve alimi İbn Hazm’ın ünlü aşk incelemesi “Güvercin Gerdanlığı” adlı eserinde yer alır. Bu ifade şunları anlatır:
- Görünmeyene İnanmak: Aşkı sadece fiziksel beraberlik sananlara bir cevaptır.
- Ruhun Hakikati: Hiç görmediğimiz cenneti tariflerle sevip arzuluyorsak, görmediğimiz birini de kalple sevebiliriz.
- Kalbin Gözü: Maddi olmayan, manevi olan da gerçektir
Bu çarpıcı söz, gözle görülmeyen ama kalple hissedilen manevi hakikatlerin, somut ve fiziksel varlıklar kadar gerçek ve güçlü olduğunu savunur. Yazar bu ifadeyle sevgiyi yalnızca fiziksel temasa ve maddiyata indirgeyen mantıkçıları, tezat ve inanç temelli kusursuz bir kıyasla eleştirir.
Sözün Derin Anlamı ve Gerekçesi
- Gözün ve Kalbin Ayrımı: Göz yalnızca maddeyi ve görüneni fark ederken, kalp görünmeyene, yani manaya ve ruha ayna tutar.
- Cennet Örneğindeki Hikmet: İnsanoğlu daha önce hiç görmediği, el sürmediği ve sadece kutsal metinlerdeki tasvirler aracılığıyla işittiği cennete bütün kalbiyle inanır ve ona büyük bir aşkla
- bağlanır.
- Aşkın Görünmezliği: Eğer insan görmediği bir cenneti tarifler ve vaatler üzerinden bu denli güçlü sevebiliyorsa,hiç görmediği bir insana veya ruha karşı duyduğu derin aşkı da kınamak haksızlıktır.
Şemsettin ÖZKAN
22.10.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-Al Bakışı