(Toplumsal İlişkiler 3180)
وَابْتَغِ فٖيمَٓا اٰتٰيكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصٖيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَٓا اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْاَرْضِ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدٖينَ
“Allah’ın sana verdiği şeylerde ahiret yurdunu ara. Dünyadan da nasibini unutma. Allah’ın sana iyilik yaptığı gibi sen de iyilik yap ve yeryüzünde bozgunculuk isteme. Çünkü Allah, bozguncuları sevmez.” (Kasas/77)
“saklikitaplik” adlı sosyal medya kullanıcısı; “madde mananın emrine girmedikçe insan bir hamal hayat ise yüktür” derken, Seyid Ahmed Arvasi’nin; “mananın zaferi için maddeye hakimiyet şarttır” sözüne atıf yapar gibidir.
“Madde mananın emrine girmedikçe; insan bir hamal, hayat ise bir yüktür” sözü, insanın dünyevi hırslara köle olduğu sürece varoluş amacından uzaklaşacağını vurgular. Maneviyat (ruh, inanç ve niyet) maddeye (dünya malı, beden ve eşya) yön vermedikçe, yaşamak bir amaç değil, sadece taşınması zor bir yük haline gelir.
Bu derin felsefi ve tasavvufi anlayışı destekleyen, insanın yaratılış gayesini ve madde karşısındaki duruşunu anlatan Kur’an-ı Kerim’deki bazı temel ayetler şunlardır: Hayatın ve İmtihanın Mana Kazanması “O, hanginizin daha güzel amel yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır. Mutlak güç sahibidir, çok bağışlayandır.” (Mülk suresi,2.ayet) Verilen mesaj: Hayatın kendisi amaçsız bir varoluş veya sadece dünyevi bir yük değildir. Manevi amaca (güzel amel) yönelmesi için insana verilmiş bilinçli bir imtihan alanıdır. Maddenin ve Dünyalıkların Geçiciliği “Allah’ın sana verdiği mal ile ahiret yurdunu ara, dünyadaki payını da unutma! Allah sana nasıl ihsan ettiyse sen de insanlara öylece iyilik et…” (Kasas suresi, 77. ayet) Verilen mesaj: Madde (dünyadaki pay ve mallar) tamamen reddedilmez. Ancak madde, mananın (ahiret yurdunun ve iyiliğin) emrine girmelidir. “Bilin ki dünya hayatı ancak bir oyun, bir eğlence, bir süs, aranızda bir övünme, mal ve evlat çoğaltma yarışından ibarettir…” (Hadid suresi, 20. ayet) Verilen mesaj: Manevi temele dayanmayan, salt maddeye dayalı bir yaşamın geçici ve boş bir oyundan ibaret olduğu vurgulanır. İnsanın Aşırı Hırsı ve Nefis Eğilimi “Yoksa insan, her arzu ettiği şeye sahip olacağını mı sanıyor?” (Necm suresi, 24. ayet) Verilen mesaj: Maddi hırsların ve sonsuz dünyevi taleplerin insanı tatmin etmeyeceğini belirtir. “İnsan iyilik istemekten usanmaz. Kendisine bir kötülük dokunduğunda ise ümitsizliğe düşer, kahrolur.” (Fussilet suresi, 49. ayet) Verilen mesaj: Hayata sadece madde penceresinden bakan, manevi tatmini bulamamış insanın karşılaştığı çaresizlik ve karamsarlık ruh halini anlatır.
Bu söz, insanın maddi dünyadaki amaçsız ve bencil birikimlerini, ruhsal ve ahlaki bir değer (mana) ile anlamlandırmadığı sürece yaşadığı anlamsızlığı ifade eder. Birey, maddeyi yüce bir amaca hizmet ettirirse özgürleşir; aksi takdirde dünya telaşının altında ezilen bir hamal ve hayat da taşınması zor bir yük halini alır.
Bu felsefi yaklaşım, İslam düşüncesinde ve bir de özellikle Risale-i Nur Külliyatında detaylıca işlenir:
- Madde: Mal, mülk, para, beden ve dünyevi her türlü imkandır.
- Mana: İmanın, ahlakın, sevginin, bilginin ve ilahi gayelerin bütünüdür.
- İnsan bir hamaldır: Eğer insan dünyadaki malı ve gücü sadece biriktirmek için sırtında taşırsa, taşıdığı yükün faydasını görmeden yalnızca yorulur.
- Hayat bir yüktür: Ruhunu besleyecek bir inancı, amacı veya ideali olmayan insan için sabah kalkıp çalışmak, yaşamak ve yaşlanmak sadece katlanılması gereken eziyetli bir sürece dönüşür.
Madde mananın emrine girdiğinde ise zenginlik veya güç, insanı yoran bir amaç değil; iyiliğe, yardımlaşmaya ve manevi gelişime hizmet eden bir hizmetçi (hâdim) olur.
Şemsettin ÖZKAN
22.09.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı