(Toplumsal İlişkiler 3133)
وَاعْلَمُٓوا اَنَّـمَٓا اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهُٓ اَجْرٌ عَظٖيمٌ
“Bilin ki mallarınız ve çoluk çocuğunuz birer deneme aracıdır. Allah katında ise büyük bir mükâfat vardır.” (Enfal/28)
Şu Arnavut atasözünün güzelliğine bir bakar mısınız? “Hasat bol diye öğünme buğday anbara girmeden, Oğlum iyi diye öğünme koynuna el kızı girmeden, Hanımınla öğünme yokluk görmeden, Arkadaşınla öğünme başına bir hal gelmeden.”
Erkenden havaya girme! Gereksiz yere övme manyağı yapma oğul, eş, arkadaş gibi sana yakın olanlarını. Dereyi görmeden paçayı sıvama hele, tarlaya bakıp ooo bu sene ürün bol deyip erkenden konuşmamak lazım.
Hayattaki her şeyin kesin sonucunun, ancak süreç tamamlandığında veya zor zamanlar geldiğinde ortaya çıkacağını vurgular: * “Hasat bol diye öğünme buğday anbara girmeden:” Bir işin başlangıcındaki bolluk veya başarı sizi yanıltmamalıdır; önemli olan o kazancın tamamlanıp güvence altına alınmasıdır.
- “Oğlum iyi diye öğünme koynuna el kızı girmeden:” İnsanların karakteri ve ilişkileri, hayat şartları değiştikçe farklı bir evreye geçebilir.
- “Hanımınla öğünme yokluk görmeden:” Eşlerin gerçek bağı ve birbirlerine olan bağlılıkları, ancak hayatın zorlukları ve darlığı kapıyı çaldığında test edilir.
- “Arkadaşınla öğünme başına bir hal gelmeden:” Gerçek dostlukların vefası, iyi günlerde değil, insanın dara düştüğü veya yardıma ihtiyaç duyduğu zor zamanlarda belli olur.
Bu sözdeki her bir öğütün Kuran-ı Kerim’deki karşılığı var: 1. “Hasat bol diye öğünme buğday anbara girmeden”: Malın, mülkün veya kazancın kesin olarak elde kalacağının garantisinin olmadığını vurgular. Kuran-ı Kerim, rızkın ve geleceğin yalnızca Allah’ın elinde olduğunu, başa gelebilecek felaketlerin unutulmaması gerektiğini bildirir.
- İlgili Ayetler: Kehf Suresi 32-44. ayetlerde, bağına ve mahsulüne güvenip “Bunun hiçbir zaman yok olacağını sanmıyorum” diyerek kibirlenen (Kehf Suresi 35) bağ sahibinin acı sonu anlatılır.
- Ayrıca Kehf Suresi 23-24. ayetlerde “Allah’ın dilemesine bağlamadıkça (inşallah demeden) hiçbir şey için ‘Ben bunu yarın yapacağım’ deme” buyrularak, gelecekle ilgili planlarda Allah’ın iradesinin unutulmaması gerektiği vurgulanır.
2. “Oğlum iyi diye öğünme koynuna el kızı girmeden”: Kişinin evladının karakterinin ancak farklı bir hayat kurduğunda, sorumluluk aldığında ve gerçek dünyayla yüzleştiğinde tam olarak anlaşılacağını belirtir.
- İlgili Ayet: Enfâl Suresi 38. ayetinde, “…Biz kitapta hiçbir şeyi eksik bırakmadık…” denilmekte olup insanların hayat imtihanlarında ve yeni sorumluluklarında gerçek hallerinin
- ortaya çıkacağı ilahi bir gerçektir.
3. “Hanımınla öğünme yokluk görmeden”: Bir eşin vefası ve karakterinin ancak refahın bittiği, zorluk ve darlık anlarının (imtihanların) yaşandığı zaman ortaya çıkacağını ifade eder.
- İlgili Ayetler: Bakara Suresi 214. ayetinde, cennete girmek için sadece huzur içinde yaşamanın yetmeyeceği, geçmiş kavimlerin yoksulluk ve sıkıntı gibi zorluklarla sarsıldığı belirtilmektedir. İnsanın karakteri bollukta değil, darlıkta belli olur.
4. “Arkadaşınla öğünme başına bir hal gelmeden”: Dostlukların ve arkadaşlıkların samimiyetinin; insanın başına kötü bir olay, hastalık veya felaket geldiğinde o kişinin yanında kalıp kalmamasıyla ölçüleceğini vurgular.
- İlgili Ayet: Âl-i İmrân Suresi 140. ayette, “…Biz bu günleri insanlar arasında nöbetle (iyi ve kötü durumları sırayla) döndürürüz…” buyrularak, kişinin dostunun gerçek yüzünü ancak bu değişen zorlu günlerde görebileceğine işaret edilir.
Tüm bu hikmetli sözler, özetle Lokman Suresi 18. ayette yer alan “Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira Allah, kendini beğenmiş hiçbir övüngeni sevmez” ilahi uyarısıyla tam bir paralellik göstermektedir.
Kısacası bu söz, insanoğlunun gelecekten emin olmaması, kibirden sakınması ve her türlü durumu yaşamadan kesin bir hüküm vermemesi gerektiği mesajını taşır. İslam ahlakı da aynı şekilde kesin yargılarda bulunmamayı, tedbirli olmayı ve takdire teslim olmayı öğütler. Hayatın getireceği değişkenliklere karşı tedbirli olmayı, peşin hükümlerden ve erkenden böbürlenmekten kaçınmayı öğütler.
Şemsettin ÖZKAN
06.08.2026 KONYA
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı