(Toplumsal İlişkiler 3241)

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّكَ يَضٖيقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُولُونَ
فَسَبِّـحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِنَ السَّاجِدٖينَ
“Söyledikleri [karalayıcı] şeylerden ötürü içinin daraldığını kuşkusuz, biliyoruz:”
“Fakat sen yine de Rabbinin yüceliğini, sınırsız kudret ve kemalini övgüyle an; [O’nun huzurunda] teslimiyet içinde yere kapanan kimselerden ol,” (Hicr/97-98)
Üstad Abdürrahim Karakoç, “Aşk Hikayesi” şiirinde; “anladım ki kendi gönlüm dar bana” der demesine de bizi de hüzünden hüzüne sürükler edebi bir anlatımla;
Başımdan bir kova sevda döküldü
Islanmadım, üşümedim, yandım oy!
İplik iplik damarlarım söküldü
Kurşun yemiş güvercine döndüm oy!
Yağmur yorgan oldu, döşek kar bana
Anladım ki kendi gönlüm dar bana
Alev dolu bardakları yâr bana
Sunuverdi içtim içtim kandım oy!
Sevgi ektim, naz biçmeye çalıştım
Ne zamana, ne kendime alıştım
Kırk senede yedi hasret bölüştüm
Yedi dünya bana düştü sandım oy!
Gönül şahinimi yordum gerçeğe
Sonsuzda yüzümü sürdüm gerçeğe
Teselliden kanat kırdım gerçeğe
Tecellinin sinesine kondum oy!
“Anladım ki kendi gönlüm dar bana” sözü, insanın iç dünyasında yaşadığı huzursuzluğu, daralmayı, çaresizliği ve dünya hayatının ruhuna dar gelmesini ifade eder. Kur’an-ı Kerim’de insanın içinin daralması, kalbinin sıkışması ve bu durumdan çıkış yolları (Allah’ı anmak, tevekkül etmek) ile ilgili çeşitli ayetler bulunmaktadır.
Bu ruh halini ve çözümünü anlatan temel ayetler şunlardır:
1. Dünyanın ve Nefsin Dar Gelmesi (Tövbe Pskolojisi)
Tövbe suresinde, savaşa katılmayan üç sahabenin yaşadığı derin pişmanlık ve vicdan azabı anlatılırken tam olarak “yeryüzünün ve nefislerinin dar gelmesi” ifadesi kullanılır:
- Tövbe Suresi, 118. Ayet: “…Bütün genişliğine rağmen yeryüzü onlara dar gelmiş, vicdanları da kendilerini sıkıştırmıştı. Allah’tan başka bir sığınak olmadığını anlamışlardı…”
- 2. Gönlün Daralması ve Çözümü
- Hz. Muhammed’in (s.a.v.) inkârcıların sözleri yüzünden göğsünün daraldığı ve bunun çaresinin tesbih ile secde olduğu belirtilir:
- Hicr Suresi, 97-98. Ayetler: “Onların söyledikleri yüzünden senin göğsünün daraldığını elbette biliyoruz. Sen şimdi Rabbini hamd ile tesbih et ve secde edenlerden ol!”
- 3. Kalplerin Huzur Bulması
- Gönül darlığının ve huzursuzluğunun en kesin tedavisi Allah’ı zikretmektir:
- Ra’d Suresi, 28. Ayet: “Onlar, inananlar ve kalpleri Allah’ı zikretmekle huzura kavuşanlardır. Biliniz ki, kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.”
- 4. Allah’ın Gönlü Genişletmesi
- İman eden ve hidayete eren insanın göğsünün açılacağı, yüz çevirenin ise daralacağı anlatılır:
- En’âm Suresi, 125. Ayet: “Allah, kimi doğru yola iletmek isterse onun göğsünü İslâm’a açar; kimi de saptırmak isterse, göğsünü sanki göğe yükseliyormuş gibi dar ve tıkanık yapar.”
- İnşirah Suresi, 1. Ayet: “Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?”
“Anladım ki Kendi Gönlüm Dar Bana” Sözünün Anlamı
“Yağmur yorgan oldu, döşek kar bana / Anladım ki kendi gönlüm dar bana” dizelerindeki “anladım ki kendi gönlüm dar bana” sözü, insanın dış dünyada yaşadığı zorlukların, sıkıntıların ve dertlerin kaynağının aslında kendi iç dünyasındaki tahammülsüzlük, sabırsızlık ve dar kalplilik olduğunu fark etmesini ifade eder.
Şair Abdürrahim Karakoç’un Musa Eroğlu tarafından da seslendirilen ünlü “Aşk Hikayesi” şiirinde geçen bu mısra, şu derin anlamları taşır:
* Dış şartların etkisi: Yağmurun yorgan, karın döşek olması hayatın en çetin, en soğuk ve zor şartlarını simgeler. İnsan dışarıda hayatın yüküyle ezilirken mesele sadece dış etkenler değildir.
* İçsel daralma: İnsan başa gelenleri kabullenemediğinde, yüreği yaşananlara geniş bir sabırla yaklaşamadığında, ruhsal olarak sıkışır.
* Farkındalık ve olgunlaşma: Şair, dertlerin büyüklüğünden değil, kendi yüreğinin o dertleri taşıyacak genişliğe ve olgunluğa henüz erişemediğinden ötürü daraldığını anlar. Yani sorun dünyada değil, insanın kendi iç alemindedir.
Şemsettin ÖZKAN
22.11.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-kahramanmaras.ktb.gov.tr(alıntı görsel)
4-Al Bakışı
5-siir.me (Yasaklı Rüyalar,sh.60)