(Toplumsal İlişkiler 3203)
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذٖينَ نَسُوا اللّٰهَ فَاَنْسٰيهُمْ اَنْفُسَهُمْ اُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ
“Sakın ha, kendileri Allah’ı unutmuş (şeytanın ve dünyalık arzularının yolunu tutmuş), böylece O (Allah) da (ceza olarak onları dergâhından kovmuş) kendi nefislerinin (ebedi kârını ve uhrevi çıkarını) onlara unutturmuş (bütün maneviyatını ve cennet hayatını, fani ve fena şeyler için feda etmeyi akıllılık ve gözü açıklık sanacak bir gaflet ve dalâlete sokmuş) kimseler gibi olmayın! Ki onlar (Rahmet-i İlahi’den nasipsiz bırakılmış ve hidayetleri kararmış) fasık (ve münafık)ların ta kendileridir.” (Haşr/19)
Nurettin Topçu’nun “Kendimiz dışında nereye koştuysak, gurbette kaldık” sözü, insanın özünden, ruhundan ve Rabbi olan Allah’tan koparak dış dünyada, maddiyatta ya da başkalarında huzur aramasının getirdiği manevi yabancılaşmayı (gurbeti) ifade eder. Bu tema, Kur’an-ı Kerim’de insanın kendi öz benliğini ve Allah’ı unutması, O’na yönelmesi ekseninde işlenir.
Kendini ve Rabbi Unutmak (Gurbete Düşmek) İnsanın Allah’ı hatırdan çıkarması, kendi öz hakikatini ve varlık sebebini yitirmesine, yani ruhsal bir gurbete ve boşluğa düşmesine yol açar:
* Haşr Suresi, 19. Ayet:
“Allah’ı unutan ve bu yüzden Allah’ın da kendilerine kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın. İşte onlar yoldan çıkmışların ta kendileridir.”
- Öz Benliğe ve Hakikate Dönüş
- Hakikat ve huzur dışarıdaki geçici koşturmacalarda değil, insanın kendi iç dünyasında, kalbinin derinliklerinde ve Yaratıcı ile olan bağındadır:
- Zâriyât Suresi, 21. Ayet:
“Ve kendi nefislerinizde (bedenlerinizde ve vücut sistemlerinizde) de (ne harika hikmet ve ibretler gizlidir). Yine de (gerçeği) görmüyor musunuz?”
- Yalnızca O’na Sığınmak
- İnsanın bu dünyadaki tüm arayış ve koşturmaları özünde Rabbinedir; O’nun dışındaki her yöneliş geçici birer gurbet, O’na varış ise sıladır.
İnşikâk Suresi, 6. Ayet: - “Ey insan! Kuşkusuz sen Rabbine doğru çabalayıp duruyorsun; sonunda O’na varacaksın.”
- Bu söz, insanın kendi özünden, iç dünyasından ve hakikatinden uzaklaşarak dış dünyaya (başkalarına, eşyaya, dünyevi hırslara) yönelmesinin ruhsal bir yabancılaşma ve yalnızlık doğurduğunu ifade eder.
- Öz’den Uzaklaşma
- İç Yabancılaşma: İnsanın kendi kalbini ve vicdanını dinlemek yerine dışarıdaki gürültüye kapılması.
- Yersiz Yurtsuzluk: Fiziksel olarak nerede olunursa olunsun, ruhun kendi evinde (huzurda) olamayışı.
- Dış Dünyanın Aldatıcılığı
- Maddi Kaçışlar: Başarı, şöhret veya kalabalıklar peşinde koşarken kişinin kendini kaybetmesi.
- Yalnızlık Hissi: Neşet Ertaş’ın belirttiği gibi, insanın içindeki gurbet ve taşı büyüten hüzün.
Şemsettin ÖZKAN
15.10.2026 GÜZELYALI
KAYNAKLAR
1-kuran.diyanet.gov.tr
2-kuranmeali.com
3-pixabay.com
4-Al Bakışı